فیلم آموزشی تغذیه تکمیلی و آموزش تهیه غذاهای کمکی برای کودکان شما

فیلم آموزشی چگونگی تغذیه کودک شما از تولد تا ۶ سالگی به همراه آموزش تهیه غذاها

جهت دریافت فیلم  سفارش خود را به این ایمیل ارسال فرمایید [e-mail]

ترک خوردن سینه ها در دوران بارداری و شیردهی

ترک خوردن سینه ها در دوران بارداری و شیردهی روی می دهد و این مساله می تواند باعث آزار بعضی از خانم ها شود،چه درمانی برای این عارضه وجود دارد؟

 

شیر دهی باعث زخم شدن نوک سینه می شود.اما ترک و خونریزی از عوارض جانبی شیر دهی نمی باشد.درد این قسمت می تواند نشانه ای هشدار دهنده راجع به سلامت مادر باشد.به طور اتفاقی ممکن است بدون احساس هیچ دردی،در این بخش خون مشاهده شود.ترشحات خونی سینه در اولین هفته شیردهی ممکن است به دلیل افزایش جریان خون در پستان رخ دهد.در این زمان بافت تولید کننده شیر رشد می کند.این وضعیت بدون خطر است و بعد از چند روز بدون هیچ درمانی بر طرف می شود.

عوامل بروز ناراحتی

مهم ترین دلیل خونریزی و ترک نوک سینه بدلیل وضعیت غلط نوزاد در حین شیردهی باشد که درد شدیدی را نیز به همراه دارد.عمل کردن به تکنیک صحیح شیردهی می تواند باعث از بین رفتن مشکل شود.بعضی مواقع تنها تصحیح کوچکی از این وضعیت می تواند دنیایی از تفاوت را خلق کند.اگر نوزاد دچار برفک دهانی است،باعث ترک نوک پستان و درد عمیق در هنگام شیردهی می شود.برفک نوعی عفونت قارچی دهان است که در نتیجه وجود کپک در بدن و پخش غیر قابل کنترل آن بروز می کند.خونریزی و ترک سینه می تواند بدلیل خشکی شدید پوست یا ابتلا به اگزما نیز عارض شود.این اگزما ممکن است در سطح سینه و نیپل به دلیل خشکی شدید هوا،ته مانده مواد شوینده در لباس،پماد یا لوسیون،صابون حمام یا شوینده های ضد باکتری، پودر،اسپری مو،دئودرانت(ضدبو)،ادکلن و عطر نیز ظاهر شود.روش غلط در پمپ کردن (دوشیدن)پستان نیز می تواند به نوک سینه آسیب برساند.مکش شدید در نتیجه پمپ کردن پستان باعث خونریزی زیرپوستی در بعضی زنان می شود.

روش درمان

1-     شیوه قرار گرفتن نوزاد در هنگام شیردهی را چک کنید.زیرا این مسئله مهم ترین عامل بروز مشکل است.نوزاد باید دقیقا مقابل نیپل قرار بگیرد (شکم به شکم مادر).لازم است که نیپل و هاله اطراف آن کاملا در دهان نوزاد قرار بگیرد.

 

2-      وضعیت نوزاد را در هر بار شیردهی عوض کنید.این کار باعث می شود که فشار لثه های نوزاد در هر بار شیردهی روی مناطق مختلف سینه و نه فقط یک نقطه وارد شود.

 

3-      توالی شیردهی را بیشتر و زمان آن را کوتاه تر کنید.فراموش نکنید که هر چه قدر فاصله بین شیر دهی را بیشتر کنید،نوزاد گرسنه تر شده و با شدت بیشتری شیر می خورد.

4-     بعد از هر بار شیردهی مقدار کمی از شیر را نوک سینه مالیده و اجازه دهید باقی بماند.شیر باعث ترمیم و التیام نوک سینه می شود.

 

5-      صابون،الکل،لوسیون،عطر  ادکلن در محل نیپل سینه نمالید.حمام آب به تنهایی برای پاک کردن پستان کافی است.

 

6-      از داروی مسکن استفاده کنید.اگر درد نیپل سینه شدید بود،می توانید مسکن های ضعیفی مثل استامینوفن یا ایبوبروفن(30 دقیقه قبل از شیردهی) استفاده کنید.

 

7-      در مورد ترک های عمیق و دردناک می توانید از روغن لانونین(مخصوص مادران شیرده) استفاده کنید.مقدار کمی از این پماد را روی نیپل بمالید.این ماده باعث ترمیم و التیام سریع زخم، بدون تشکیل دلمه می شود و نیازی به شستشوی سینه قبل از شیردهی نیست.اگر زخم نیپل با این روش ها التیام نیافت،بهتر است به پزشک مراجعه کنید.ممکن است باکتری به این محل رخنه کرده و باعث آماس پستان شده باشد.

آیا این وضعیت بر روی نوزاد تاثیر می گذارد؟

اصولا نوزاد در مورد این وضعیت ناراحت نمی شود.شیردهی ادامه می یابد،اما به صورت دردناک.در ضمن خون موجود در شیر برای نوزاد خطرناک نخواهد بود.مهم ترین نگرانی این است که شیردهی باید با رضایت خاطر و به صورت لذت بخش برای مادر و فرزند صورت بگیرد.

 

گردآوری: گروه سلامت سیمرغ

www.seemorgh.com/health

منبع:salamatnews.ir

پیامهای بهداشتی هفته سلامت

1-     هر ایرانی 4 برابر میانگین جهانی دارو مصرف می کند

2-     در ایران در 50 درصد نسخه های دارویی آنتی بیوتیک تجویز می شود

3-     میانگین مصرف داروی تزریقی در ایران 46 درصد است در صورتی که این میزان در دنیا 11 درصد است

4-     از سال 2006تا کنون هزینه5/1 میلیارد دلاری برای کشف درمانهای جدید و مقابله با بیماریهایی که میکروب مربوط به آنها در برابر آنتی بیوتیکها مقاوم شده اند اختصاص یافته است.

5-     مصرف خودسرانه دارو شایعترین علت مسمومیت در جهان است.

6-     سالانه 1/1 بیلیارد دلار در جهان صرف درمان و بررسی مشکلات ناشی از عوارض دارویی می شود

7-     در سال 1998 عوارض دارویی چهارمین علت مرگ و میر در آمریکا بوده است.چیزی در حدود 98 هزار مورد بیشتر از مرگ ناشی از حوادث ،43458 مورد بیشتر از مرگ ناشی از سرطان پستان و 14516 مورد بیشتر از مرگ ناشی از بیماری ایدز.

8-     مصرف زیاد آنتی بیوتیک در دوره شیر خوارگی ،احتمال ابتلا به بیماریهای التهابی روده را در نوجوانی افزایش می دهد.

9-     ایران به لحاظ مصرف دارو جزو بیست کشور برتر دنیا است.و در آسیا بعد از چین رتبه دوم را دارد.

10- 20 درصد کل داروهای مصرفی در ایران به صورت خود سرانه و بدون تجویز پزشک مصرف می شود.

11- سالانه بیش از 10 هزار مورد عارضه ناشی از مصرف نادرست دارو در ایران گزارش می شود.

12- هر ایرانی به طور متوسط در طی یک سال 339 بار دارو می خورد که این رقم چهار برابر آمار جهانی است.

13- حدود 40 درصد از مردم ایران به صورت خود سرانه دارو مصرف می کنند.

14- مصرف بی رویه آنتی بیوتیک در ایران سالانه 400 میلیارد تومان را به هدر می دهد،مردم با مصرف این داروها خود را در معرض عوارض خطرناک و گاه کشنده قرار می دهند و البته نگرانی دیگر شروع موج مقاومت میکروبها علیه آنتی بیوتیکهای در دسترس مردم است.

15- در سال 1386 کل فروش دارویی کشور حدود یک هزار و 900 میلیارد تومان بوده است که 300 میلیارد تومان آن مربوط به داروهای آنتی بیوتیک است.

16- هم اکنون در گروه دارویی ها،آنتی بیوتیک ها بیشترین مقدار ریالی داروها را دارد و حدود 13 درصد کل بازار دارویی را داروهای آنتی بیوتیک تشکیل می دهد.

17- بررسی انجام شده در آمریکا نشان داده است،که از سال 1980 تا 1998 میزان مقاومت به پنی سیلین از 3 تا 5 درصد به 34 درصد افزایش یافته است.ومیزان مقاومت به تتراسیکلین از 2 درصد در سال 1950 به حدود 80 درصد در سال 1998 رسیده است.

18- 25 در صد از میکروبهای  مسبب اسهال های عفونی  به دارو مقاوم شده اند.

19- مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها در سال 1997 گزارش کرده است،که 50 درصد از تمام آنتی بیوتیکهای مصرف شده بی مورد بوده و ضرورتی نداشته است.وحدود 80 درصد از بیماران دوره درمان خود را تکمیل نکرده اندو در واقع درمان ناقص انجام شده است.

20- عوارض ناشی از دارو پنجمین عامل مرگ و میر در آمریکا و چهارمین عامل مرگ و میر در اروپاست.

21- طبق بر آورد WHO (سازمان جهانی بهداشت)در جوامع انسانی 45 درصد همه مرگ و میرها و 63 درصد مرگهای دوران کودکی هنوز به وسیله عوامل عفونی ایجاد می شوند و در همه کشور های جهان به طور کلی عفونتهای حاد تنفسی،بیماریهای اسهالی ، سرخک ، مالاریا ، ایدز و سل علتهای مهم مرگ هستند.

22- برخی از والدین اغلب برای کودکانشان در خواست آنتی بیوتیک می کنند.60 درصد افراد نمی دانند که آنتی بیوتیک در برابر ویروسهایی مانند سرماخوردگی و آنفلوآنزای معمولی کارایی ندارد.

23- تحقیقی در کشور انجام شده است که نشان می دهد که حد اقل 50 درصد مردمی که دچار سرما خوردگی می شوند توقع دارند که حتماً پزشک به آنها  آنتی بیوتیک بدهد و این میزان البته در برخی از موارد به 70 درصد هم می رسد.

1-     از پزشک خو بپرسید چگونه می توان از داروها به طور صحیح و اصولی استفاده کرد.

2-     هرگز داروی مصرفی خود را به دیگران توصیه نکنید حتی اگر علائم بیماری وی شبیه بیماری شما باشد.

3-     داروهای تجویز شده توسط پزشک را طبق دستور تا پایان دوره درمان به طور کامل مصرف کنید.

4-     در صورت بروز عوارض جانبی پس از مصرف داروی تجویز شده توسط پزشک ،دارو را خودسرانه قطع نکنید،بلکه با پزشک یا دارو ساز مشورت کنید.

5-     از مصرف داروها و هورمونها برای تغییر وزن و  بدنسازی استفاده نکنید و به جای آن با یک کارشناس تغذیه مشورت کنید.

6-     مکملهای غذایی را خودسرانه مصرف نکنید، و در صورت نیاز آنها را فقط از داروخانه های معتبر تهیه کنید.

7-     در مصرف دارو به توصیه های افراد نا آگاه نظیر آرایشگران،مربیان ورزشی،و تبلیغات افراد سودجو و فرصت طلب توجه نکنید.فراموش نکنید که تنها پزشکان و داروسازان منابع مورد اعتماد جهت تجویز دارو و تنها داروخانه مراکز مورد اطمینان برای تهیه دارو هستند.

8-     هرگز از نسخه فرد دیگر استفاده ننمایید.

9-     از پزشک کودکتان در مورد راههایی که علائم ناراحت کننده ای چون آبریزش بینی و خارش گلو را بدون مصرف آنتی بیوتیک بر طرف می کنند سوال نمایید.

10- طولانی تر از زمان تعیین شده آنتی بیوتیک مصرف ننمایید

11- به هنگام بیماری کودک را از رفتن به مدرسه باز دارید.

12- آنتی بیوتیک را طبق دستور پزشک و سر وقت مصرف نمایید.

13- هیچگاه به محض احساس بهبودی،خودسرانه دارو را قطع نکنید زیرا باقیمانده باکتریها در بدن زنده مانده و هنگامی که این باکتری تکثیر شود توانایی تغییر در ساختار خود را خواهد داشت و این امر مانع از تاثیر آنتی بیوتیک قبلی بر آن می شود  و برای اثر بخشی باید نوع آن را تغییر داد که خود هزینه درمان را بالا می برد.

14- آنتی بیوتیک را برای نوبت بعد ذخیره نکنید (به خصوص در مورد کودکان)

15- هرگز از آنتی بیوتیک های مانده در منزل استفاده نکنید.

16- کودکان زیر 15 سال نباید آنتی بیوتیک را به طور خودسرانه مصرف کنند زیرا عوارض جبران ناپذیری روی شنوایی فرد تحمیل می کنند و ممکن است آسیبهای جدی بر کلیه آنها وارد شود.

1-     حداقل چند روز فعالیت بدنی متوسط در هفته برای حفظ سلامتی توصیه شده است؟و این مدت به طور متوسط چند سال عمر آنها را افزایش می دهد؟

3 تا 5 روز در هفته به مدت 30 تا 60 دقیقه-10 تا 20 سال

2-     مرگ به علت سرطان در بین افرادی که از نظر جسمی فعال هستند چند درصد کمتر از افراد بی تحرک است؟20 تا 50 درصد

3-     افرادی که از نظر ورزشی و تغذیه ای وضعیت خوبی دارند،به اندازه چند سال جوانتر از هم سن و سالان واقعی خود هستند؟10 تا 20 سال

4-     یک فرد سالم برای سالم ماندن نیاز به چند قدم پیاده روی در روز دارد؟ 10000 قدم

5-     چگونه می توان یک زندگی سالم تر ،طولانی تر و با تناسب اندام بهتر را تجربه کرد؟با فعالیت بدنی منظم و مستمر

6-     روزانه یک ساعت پیاده روی احتمال ابتلا به دیابت نوع 2 را چند در صد کاهش می دهد؟34 درصد

7-     فعالیت بدنی مناسب خطر ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی را چند در صد کاهش می دهد؟ 50 درصد

8-     این جمله درست است؟"هر چند ساعتی که ورزش می کنید به همان اندازه به عمرتان اضافه خواهد شد."بله

9-     فعالیت بدنی مناسب خطر شکستگی لگن را چند درصد در زنان کاهش می دهد؟ 50 درصد

10- تقریباً چند دقیقه فعالیت بدنی متوسط روزانه برای جلوگیری از افزایش وزن لازم است؟ 30 تا 60 دقیقیه

11- چند ثانیه طول می کشد تا بعد از استعمال دخانیات نیکوتین وارد مغز شود؟ 7 ثانیه

12- مصرف دخانیات عامل خطر برای چند بیماری محسوب می شود؟25 بیماری

13- چند درصد افرادی که فقط یک عدد سیگار کشیده اند در نهایت به مصرف آن معتاد شده اند؟ 85 درصد

14- چند درصد افرادی که مبتلا به سرطان ریه هستند سیگار می کشند؟ 90 درصد

15- فرد سیگاری با کشیدن هر نخ سیگار به طور متوسط چقدر از عمرش کم می شود؟ 5 دقیقیه

16- در ایران سالانه چند نفر بر اثر استعمال دخانیات فوت می کنند؟60000نفر

17- عوارض ناشی از مصرف یک بار قلیان با عوارض چند نخ سیگار برابر است؟ 70 نخ

18- مصرف چند لیوان شیر کم چرب در روز توصیه شده است؟1 تا 2 لیوان

19- گروههای اصلی غذایی را که مصرف روزانه آنها برای سلامتی لازم است ، کدامند؟ گروه نان وغلات،گروه میوه ها، گروه سبزیجات،گروه شیر و لبنیات،گروه شیرها

20- چند دقیقیه با سرعت متوسط دویدن می تواند انرژی یک قاشق سس مایونز را بسوزاند؟ 20 دقیقه

21- چند درصد از انرژی روزانه افراد را صبحانه باید تامین کند؟ 20 درصد

22- با حذف روغن جامد از غذای ایرانیان و جایگزین کردن آن با روغنهای مایع از چند درصد مرگهای ناشی از بیماریهای قلبی عروقی جلوگیری می شود؟ 40 درصد

23- نا مناسب ترین روش طبخ مواد غذایی کدام روش می باشد؟ سرخ کردن

24- مصرف میوه و سبزی حد اقل چند وعده در روز  توصیه شده است؟ 5 وعده

25-  کدام یک از ویتامینها به ویتامین آفتاب معروف بوده و از عوامل موثر  در پیشگیری از پوکی استخوان می باشد؟ ویتامین د

26- چند دقیقه در روز باید در معرض نور مستقیم آفتاب قرار گیریم تا ویتامین د مورد نیاز بدن تامین گردد؟ 10 تا 15 دقیقه

27- چند درصد زنان مسن تر از 45 سال به بیماری پوکی استخوان مبتلا هستند؟ حدود 50 درصد

28- برای پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان مصرف کدام گروه از مواد غذایی بسیار موثر  است؟ گروه شیر و لبنیات

29- بهبود شیوه زندگی از جمله رژیم غذایی و فعالیت بدنی مناسب می توان مانع از بروز چند درصد از بیماریهی قلبی عروقی گردد؟80 درصد

30- بهبود شیوه زندگی از جمله رژیم غذایی و فعالیت بدنی مناسب می توان مانع از بروز چند درصد از دیابت نوع 2 می گردد؟ 90 درصد

 مقاومت ضد ميكروبي و گسترش جهاني آن

ما در دوراني زندگي مي‌كنيم كه به آنتي بيوتيكها و داروهاي ضد ميكروبي براي درمان بيماريهايي نظير AIDS/HIV كه دهه‌ها يا سالهاي قبل كشنده بودند، وابستگي داريم. زماني كه مقاومت ضد ميكروبي (كه همچنان مقاومت دارويي ناميده مي‌شود) اتفاق مي‌افتد، باعث بي‌اثر شدن داروها مي‌گردد. براي روز جهاني بهداشت در سال 2011، سازمان جهاني بهداشت خواهان تعهد قويتر جهاني براي حفاظت از اين داروها براي نسلهاي آينده مي‌باشد. مقاومت ضد ميكروبي، اثر بخشي مداوم بسياري از داروها كه امروزه براي درمان بيماريهاي عفوني استفاده مي‌شوند را تهديد مي‌نمايد.

براي روز جهاني بهداشت در سال 2011، سازمان جهاني بهداشت از دولتها و ذينفعان درخواست مي‌نمايد كه سياستها و اقدامات مقتضي براي پيشگيري و مواجهه با فوريتهاي ميكروارگانيسمهاي شديد اعمال نمايند.

 

مقاومت ضد ميكروبي چيست ؟

مقاومت ضد ميكروبي، نوعي مقاومت ميكروارگانيسمها به داروهاي ضد ميكروبي مي باشد كه قبلاً نسبت به آن حساس بوده اند. ارگانيسمهاي مقاوم (باكتري، ويروسها و تعدادي از انگلها) مي توانند در مقابل حملات داروهاي ضد ميكروبي نظير آنتي بيوتيك، آنتي ويروس و ضد مالاريا مقاومت كرده و باعث مي شوند كه درمانهاي استاندارد بي اثر شده و عفونتها مقاوم شود و به ديگر مكانها گسترش يابند. مقاومت ضد ميكروبي در اثر استفاده، خصوصاً استفاده نادرست، داروهاي ضد ميكروبي بوجود مي آيد و زمانيكه يك ميكروارگانيسم دچار جهش شده يا داراي ژن مقاوم مي گردد، اين مقاومت بيشتر مي شود.

 چرا مقاومت ضد ميكروبي يك نگراني جهاني مي‌باشد:

 ·   مقاومت ميكروبي باعث مرگ و مير مي‌شود.

عفونتهايي كه در اثر ميكروارگانيسمهاي مقاوم بوجود مي‌آيند، اغلب به درمانهاي استاندارد پاسخگو نبوده و باعث بيماري بلند مدت و احتمال بيشتر مرگ و مير مي‌شود. 

 

·   مقاومت ميكروبي مانع از كنترل بيماريهاي عفوني مي‌شود.

مقاومت ضد ميكروبي، اثر بخشي درمان را كاهش داده زيرا بيماران براي مدت طولاني داراي عفونت بوده و اين امر مي‌تواند باعث انتقال ميكروارگانيسمهاي مقاوم به ديگران گردد.

 

·   مقاومت ميكروبي باعث برگشت به دوران پيش از آنتي بيوتيك مي‌شود.

 بسياري از بيماريهاي عفوني غيرقابل كنترل گشته‌اند و اين امر مي‌تواند فرآيند دستيابي به اهداف توسعه هزاره در 2015 را دچار اختلال نمايد.

 

·   مقاومت ميكروبي هزينه‌هاي درمان را افزايش مي‌دهد.

زماني كه عفونتها به داروهاي دسته اول مقاوم مي‌شوند، درمانهاي پرهزينه‌تر بايد استفاده شود. فرآيند بيماري و درمان طولاني‌تر بوده و بيماران مدت بيشتري را در بيمارستانها گذرانده و باعث بالارفتن هزينه‌هاي درمان شده و بار مالي زيادي را به خانوارها و جامعه تحميل مي‌نمايد.

 

·   مقاومت ميكروبي، دستاوردهاي مراقبت بهداشتي را به خطر مي‌اندازد.

 مقاومت ميكروبي باعث به خطر انداختن دستاوردهاي پزشكي مدرن مي‌شود. بدون داروهاي ضد ميكروبي مؤثر براي درمان و پيشگيري از عفونتها، موفقيت درمانهايي نظير : پيوند اعضا، شيمي درماني سرطان و جراحيهاي بزرگ، نمي‌تواند خيلي خوش‌بينانه باشد.

 

·   مقاومت ميكروبي امنيت سلامت را تهديد كرده و به تجارت و اقتصاد آسيب وارد مي‌نمايد.

رشد تجارتهاي جهاني و سفرها به نقاط مختلف دنيا، باعث پراكنده شدن سريع ميكروارگانيسمهاي مقاوم به كشورها و قاره‌هاي دور مي‌گردد.

 

حقايق در مورد مقاومتهاي ضد ميكروبي

·ساليانه حدوداً 440000 موارد جديد از بيماريهاي سل مقاوم به دارو ظهور مي يابد و باعث مرگ 150000 نفر مي شود. بيماري سل مقاوم به دارو در 64 كشور گزارش شده است.

 

· مقاومت به داروهاي ضد مالاريا نسل اول نظير كلروكين و Sulfadoxin- pyrimethamine در اكثر كشورهايي كه بيماري مالاريا در آنجا آندميك مي‌باشد، فراوان مي‌باشد. «پارازيتهاي مالاريا فالسي پارم» به artemisinin در آسياي جنوب شرقي در حال ظهور مي‌باشد. عفونتها بعد از شروع درمان، ديرتر خود را نشان مي‌دهند.

 

·درصد بالايي از عفونتهاي بيمارستاني توسط باكتري با مقاومت زياد بوجود مي آيد. نظير :

methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) و vancomycin-resistant enterococci

 

·  بعد از دسترسي آسان به داروهاي antiretroviral ، مقاومت يك نگراني آشكار براي درمان HIV به حساب مي‌آيد. بررسيهايي در كشورها به منظور شناسايي و كنترل مقاومت در حال انجام مي‌باشد. Ciproflaxacir ، تنها آنتي بيوتيكي مي‌باشد كه اخيراً توسط سازمان جهاني بهداشت براي كنترل اسهال خوني ناشي از ارگانيسمهاي Shigella توصيه شده است، زيرا آنتي بيوتيكهايي كه قبلاً مؤثر بوده‌اند، اكنون نسبت به بيماري، ايجاد مقاومت مي‌نمايند. شيوع سريع مقاومت به Ciproflaxcin ، انتخاب داروها را براي درمان مؤثر و سالم Shigellosis خصوصاً براي كودكان را كم مي‌نمايد.

 

·  مقاومت ضد ميكروبي، يك مشكل جدي براي درمان سوزاك شده است و در سراسر دنيا نيز شيوع مي‌يابد. عفونتهاي گونوككي غيرقابل درمان، باعث رشد سريع شيوع بيماري و مرگ مي‌شود و همچنان روند كنترل عفونتهاي منتقل شده جنسي را برعكس مي‌نمايد.

·  مكانيسمهاي مقاومت جديد ، نظير beta-lactamase NDM-1 ميان چندين gram-negative bacilli ظهور يافته است. اين امر باعث مي‌شود كه آنتي بيوتيكهاي قوي كه اغلب بعنوان آخرين دفاع در مقابل باكتري در نظر گرفته مي‌شوند، اثر بخشي خود را از دست بدهند.

 

چه عواملي باعث مقاومت ميكروبي مي‌شود:

استفاده غير منطقي و نامناسب از داروها زمينه را براي ظهور و شيوع ميكروارگانيسمهاي مقاوم فراهم مي‌آورد. براي مثال، زماني كه بيماران داروهاي ضد ميكرب را بدرستي مصرف نمي‌كنند يا داروهاي ضد ميكرب بي‌كيفيت را مصرف مي‌كنند، ميكروارگانيسمهاي مقاوم مي‌توانند ظهور و شيوع يابند. عاملهايي كه باعث مقاومت ضد ميكروبي مي‌شوند عبارتند از:

·   تعهد نامناسب ملي براي پاسخگويي جامع و يكپارچه، مسئوليت پذيري ناكارآمد و همكاري نامناسب افراد جامعه

·   عدم مراقبت يا ضعف در مراقبت و سيستم پايش

·   سيستمهاي ناكارآمد براي تضمين تهيه مداوم و با كيفيت داروها

·   استفاده غير منطقي و نامناسب داروها، خصوصاً براي حيوانات اهلي

·   پيشگيري و كنترل ضعيف عفونتها

·   عدم دسترسي به امكانات تشخيصي، دارو و واكسن و عدم انجام تحقيقات در مورد محصولات جديد

 

 مبارزه با مقاومت دارويي :

اگر اقدامي امروز صورت نپذيرد، فردا درماني وجود نخواهد داشت.

Antimicrobial resistance: no action today, no cure tomorrow

  ظهور مقاومت ضد ميكروبي يك مشكل پيچيده مي‌باشد كه توسط بسياري از عوامل به هم پيچيده بوجود مي‌آيد. مداخلات مجزا و كم نمي‌تواند اين مشكل را برطرف سازد. پاسخگويي فوري كلي و جهاني و فرابخشي براي كنترل اين مشكل مورد نياز مي‌باشد.

پاسخگويي سازمان جهاني بهداشت

سازمان جهاني بهداشت در حال هدايت و پاسخگويي به مقاومت ضد ميكروبي با انجام اقدامات ذيل مي‌باشد:

- تهيه دستورالعملها، حمايت در زمينه، كمك فني، ايجاد مشاركت و توليد دانش براي برنامه هاي كنترل و پيشگيري بيماري

- فراهم آوردن داروهاي اساسي، ترويج شيوه هاي استفاده منطقي از داروها

- كنترل و پيشگيري از عفونتها

- تضمين كيفيت آزمايشگاهها

سازمان جهاني بهداشت مبارزه با مقاومت ضد ميكروبي را بعنوان پيام روز جهاني بهداشت در سال 2011 انتخاب نموده است. سازمان جهاني بهداشت از كشورها درخواست مي نمايد كه اقدامات هماهنگ براي پيشگيري از گسترش مقاومت دارويي انجام گيرد و يك بسته سياستگذاري شش نكته‌اي را پيشنهاد مي‌نمايد.

سازمان جهاني بهداشت از تمام ذينفعان كليدي نظير سياستگذاران، برنامه ريزان، بيماران، بهداشت‌كاران، داروسازان و توزيع كنندگان دارو و صنعت داروسازي درخواست مي‌نمايد كه براي مبارزه با مقاومت ضد ميكروبي اقدامات مقتضي را بعمل آورند.

 

روش های صحیح شستشو ، ضد عفونی ، نگه داری و خشک کردن سبزیجات

دستورالعمل جهت سالم سازی و نگه داری سبزیجات

سبزیجات یکی از فسادپذیرترین محصولات کشاورزی هستند . این محصول در مزرعه ممکن است با مدفوع حیوانات و یا جریان فاضلاب ها و غیره آغشته شود ، لذا به سادگی می تواند انگل پذیر باشند . بنابراین جهت جلوگیری از آثار نامطلوب موارد فوق روش زیر را ارائه می کنیم .

الف – پاک سازی : ابتدا سبزیجات را به خوبی پاک کنید و شست و شو دهید تا مواد زائد و گل و لای آن برطرف شود .
ب – انگل زدایی :سبزیجات را در یک ظرف متناسب با میزان سبزی ، ریخته و به ازای هر لیتر ۳ تا ۵ قطره مایع ظرف شویی معمولی به آن اضافه کرده و ظرف را از آب پر کرده و قدری به هم بزنید تا تمام سبزی در داخل کف آب قرار گیرد . مدت ۵ دقیقه سبزی را در کف آب نگه دارید ، سپس سبزی را از روی کف آب جمع آوری کرده و کف آب را تخلیه کنید . ظرف و سبزی را دوباره با آب سالم شست و شو دهید تا تمام انگل ها و باقی مانده ی مایع ظرف شویی از آن ها جدا شوند .

ج – ضد عفونی :برای ضد عفونی و از بین بردن میکروب ها مقداری پودر پرکلرین ۷۰ در صد را متناسب با ظرف مورد استفاده ، در ظرف پر از آب ریخته ( به ازای هر ظرف ۵ لیتری ، ۱ گرم ‹‹ نصف قاشق چای خوری ›› پرکلرین ۷۰ در صد ) ، به طور کامل حل کنید تا محلول ضد عفونی کننده به دست آید ، سپس سبزی انگل زدایی شده را برای مدت ۵ دقیقه در محلول ضد عفونی کننده ی اخیر قرار دهید تا میکروب های آن کشته شوند توضیح آن که اگر پرکلرین در دست رس نباشد می توانید از هر ماده ی ضد عفونی کننده ی مجاز دیگری که در داروخانه ، سوپر مارکت و یا بقالی ها وجود دارد ، طبق دستورالعمل مصرف آن ، استفاده کنید .
د – شست و شو : سبزی ضد عفونی شده را به طور مجدد با آب سالم بشویید تا باقی مانده ی کلر از آن جدا شود و سپس مصرف کنید .
تذکر : مصرف نمک طعام به هیچ وجه در ضد عفونی سبزیجات مؤثر نیست .
با توجه به موارد فوق ، برای نگه داری این گونه سبزیجات باید آب سطح سبزیجات به طور کامل گرفته شود زیرا احتمال رشد میکروب ها که بعد از شستن به سبزیجات حمله می کنند به دلیل وجود رطوبت ( آب سطح سبزیجات ) بسیار زیاد است .
فساد سبزیجات
تمامی گیاهان خوراکی پس از جدا شدن از گیاه مادر چنان چه در نگه داری آن ها موازین و اصول نگه داری صحیح رعایت نشود ، پوسیده شده و لذا قابلیت مصرف خود را از دست می دهند . از سویی ، اگر چه کاهش کیفیت محصول با اختلالات فیزیولوژیکی شدت می یابد لیکن بدون شک مهم ترین عامل فساد فوری سبزیجات ، فعالیت میکروارگانیسم ها است .
به طور کلی باید گفت فساد سبزیجات در نتیجه ی عوامل فیزیکی ، واکنش های آنزیمی ، واکنش های میکروبی و یا ترکیبی از این عوامل است . به گونه ای که صدمات مکانیکی حاصل از حیوانات ، پرندگان یا حشرات و یا ضربه زدن ، زخمی شدن ، ترکیدن ، بریدن ، یخ زدن ، خشک شدن یا حمل نادرست باعث افزایش واکنش آنزیمی و یا رشد میکروب ها می شود . در ضمن شرایط نامناسب محیط در طول جمع آوری محصول ، انتقال ، نگه داری و فروش نیز باعث افزایش فساد می شود .

یاد آوری می شود عمده ترین یا غالب ترین نوع فساد نه تنها با نوع سبزیجات متفاوت است بلکه تا حدی بستگی به گونه های آن ها ( سبزیجات ) نیز دارد . باید گفت فساد میکروبی می تواند ناشی از میکروب های گیاه و میکروب های ساپروفیت ( گندزا ) باشد که شما برخی از فساد سبزیحات را به صورت نرم شدن ریشه می بینید که در نتیجه آن ریشه ها آبکی ، نرم ، شل و بدبو هستند ، برخی را به صورت لکه دار شدن برگ سبزی ها ، کپک آبی رنگ و کپک کرک دار که خود را به صورت توده های پشمی سفید رنگ نشان می دهد ، مشاهده می کنید . فساد ریشه ای نرم و آبکی که بیش تر در سبزیجات یافت می شود ، فساد ناشی از لزج و ترش شدن است که توسط باکتری های ساپروفیت در سبزیجات به دلیل انباشته شدن رطوبت و حرارت ایجاد می شود و علاوه بر این موارد فساد قارچی سبزیجات است که باعث آبکی و نرم شدن سبزیجات می شود .
حذف فساد سبزیجات
در اینجا هدف از فساد ، عبارت است از هرگونه آلودگی ای مانند کپک زدگی ، له شدن برگ ها ، یخ زدن برگ ها و … به همین منظور باید گفت فساد در سبزیجات به صورت فساد سطحی و عمقی مشاهده می شود . چنان چه فساد سبزیجات سطحی باشد قبل از نگه داری باید آن را برطرف کرد .

این عمل به وسیله ی جدا کردن قسمت فاسد شده است و در صورت نگه داری ، به صورت روش هایی باید عمل کرد که پیش تر اعلام شد بنابراین تأکید می شود ، حتما قسمت فاسد شده باید جدا شود لیکن در خصوص شستن و یا نشستن سبزیجات ، برای نگه داری آن ها ، به صورت روش هایی که اعلام شد و هم چنین بر اساس دستورالعمل سالم سازی سبزیجات می توان اقدام کرد . در خصوص فساد عمقی باید گفت که چنان چه سبزیجات دارای فساد عمیق باشند ، باید قسمت های فاسد و فساد ایحاد کننده را به طور کامل جدا کرد تا به سبزیجات سالم آسیب و صدمه نرساند .
 

روش شستشوی مناسب سبزی‌ها
- ابتدا سبزی‌ها را خوب تمیز کنید و سبزی‌های پلاسیده شده را جدا کنید.

-سبزی‌ها را با آب سرد بشویید تا گل‌و لای و مواد اضافی آنها از بین برود (آب گرم سبب از بین رفتن برخی مواد مغذی موجود در آنها می‌شود، و سبزی را بیش از حد نرم می‌کند)
- اگر شستشو تحت فشار آب انجام شود،سبزی ها بهتر تمیز می‌شوند.
‏- برای از بین بردن تخم انگل‌ها باید سبزی‌ها را در یک ظرف مناسب بریبزید و ظرف را از آب پر کرد. برای هر لیتر آب باید ۳ـ۵ قطره مایع ظرفشویی در ظرف بریزید، سپس با دست هم بزنید تا تمام سبزی‌ها در کف حاصل از مایع ظرفشویی قرار گیرد.

پس از گذشت ۵ دقیقه باید سبزی‌ها را از بالای ظرف بردارید زیرا تخم انگل سنگین است و در ته ظرف قرار می‌گیرد (نباید ظرف همراه سبزیجات را در آبکش برگردانید) سپ با آب سرد سبزی ها را کاملاً آبکشی کنید.
‏- برای از بین بردن میکروب‌ها باید سبزی‌هایی را که قبلا با مایع ظرفشویی شسته شده‌اند، در مایع ضدعفونی‌کننده بریزید. برای این کار باید در یک ظرف ۱۰ لیتری آب، یک قاشق چایخوری پرکلرین (گرد کلر) را حل کنید و سبزی‌ها را به مدت ۵ دقیقه در آن بگذارید.
‏-  پس از ضدعفونی کردن، باید سبزی‌ها را با آب سالم به خوبی بشویید.
‏- برای شستن میوه‌ها و سبزی‌هایی که در زیر زمین کشت می‌شوند، مانند هویج، سیب زمینی و… باید خاک روی آنها را با دقت پاک کرد. بهتر است کاهو ابتدا پرپر شود و سپس شستشو شود.

چند نکته در مورد خرید سبزیجات
‏-  برای خرید سبزی از پلاستیک رنگ روشن یا پاکت کاغذی استفاده نمایید از پلاستیک مشکی(زباله) و روزنامه استفاده نکنید. اگر سبزیجات به مدت طولانی لابه لای روزنامه قرار گیرند، جوهر نوشته‌های روزنامه به تدریج جذب سبزی می گردند.
‏‏- در خرید سبزیجات توصیه می‌شود هر چه سبزی اندازه‌اش کوچکتر باشد تردتر می باشد.
‏- اگر نوعی خاصی از سبزی در فصل که در آن قرار دارید وجود ندارد، به جای انواع کنسرو شده، از انواع منجمد شده آن استفاده نمایید.
‏- سبزی‌ها دارای مقدار زیادی آب هستند که در صورت تبخیر باعث از بین رفتن بسیاری مواد مغذی موجود در سبزی و تغییر مزه آن ها نیز می‌شوند. با نگهداری سبزی‌ها در محیط مرطوب می‌توان مانع این تغییرات شوید.

‏- اگر سبزی‌هایی که در مغازه ها هستند در یخچال نگهداری شوند، مواد مغذی آنها به میزان بیشتری حفظ می گردد.آنزیم‌های موجود در سبزی‌ها سبب تغییر ترکیب سبزی‌ها و از دست دادن مواد مغذی آنها و همچنین باعث تبدیل قند موجود در سبزی‌ها به نشاسته می گردد.سرما باعث می‌شود فعالیت آنزیم‌ها کاهش یابد و در نتیجه دوام سبزی بیشتر گردد.
‏- برای نگهداری سبزی‌های خریداری شده در منزل توصیه می‌شود هر چه سریع‌تر آن را بشویید و پس از خارج شدن آب، آن را در پارچه نازک تمیز قرار دهید و در یخچال نگهداری کنید.
چهار عامل عمده باعث تخریب مواد مغذی موجود در سبزی‌ها می‌شوند: حرارت، نور، هوا و آب

چه نکاتی را در خرید و نگهداری سبزیجات رعایت کنیم؟

گوجه فرنگی
گوجه فرنگی در سه مرحله ی سبز رسیده، صورتی و قرمز برداشت می شود ولی برای نگهداری، باید گوجه فرنگی قرمز، صاف، یکنواخت و دارای بافت نسبتاً سفت باشد تا در طی زمان نگهداری بافت (گوشت) آن آبکی نشود.
برای تشخیص رسیده بودن گوجه فرنگی می توان با یک چاقو بافت گوجه فرنگی را برش داد، در این حالت بذرها ژله ای هستند و از روی چاقو لیز می خورند.
برای نگهداری، پس از انتخاب گوجه فرنگی با مشخصات بالا، آن ها را در کیسه های پلی اتیلنی (نایلکس یا کیسه ی فریزر) بگذارید؛ سپس آن را در قسمت زیرین یخچال جای دهید. گوجه فرنگی در شرایط مطلوب تا یک هفته تازه خواهد بود.

پیاز
پیازها به رنگ های مختلف از جمله سفید، زرد، صورتی و قرمز در بازار مشاهده می شوند. در بین انواع پیاز با رنگ های مذکور، پیازهای صورتی (نسبتاً) و قرمز (بیشتر) به دلیل رطوبت کم، عطر و طعم بالا برای نگهداری مناسب هستند؛ و پیازهای سفید و زرد به دلیل رطوبت بالا و احتمال کپک زدگی، همچنین عطر و طعم کم و به دلیل فرّار بودن ترکیبات معطر، برای نگهداری مناسب نیستند. برای نگهداری باید از محل خشک و خنک استفاده شود تا پیاز شروع به رویش و سبز شدن نکند.
برای نگهداری پیازها نباید از یخچال استفاده کرد. پیازها را در کیسه ی پلی اتیلن (نایلکس یا کیسه فریزر) که دارای تعدادی سوراخ باشد قرار دهید و در محل خنک تا زمانی که نیاز دارید، نگهداری کنید.

قارچ
قارچ باید سفید ، یکنواخت، سالم و پایه ی آن به کلاهک به طور کامل چسبیده باشد؛ قارچ های آسیب دیده لکه دار، ترک خورده، پلاسیده و تغییر رنگ داده مرغوب نیستند. تا حد امکان سعی کنید از قاچ های تازه استفاده کنید، زیرا قارچ بعد از چیدن بلافاصله عطر و طعم خود را از دست می دهد، لیکن چنانچه مجبورید آن را نگهداری کنید، قارچ ها را در پاکت کاغذی در یخچال قرار دهید و به مدت حدود ۳ روز نگهداری کنید.

باقلا سبز
باقلا سبز را در یک کیسه ی پلی اتیلنی (نایلکس یا کیسه فریزر) بگذارید، سپس در قسمت زیرین یخچال قرار دهید؛ باقلا سبز برای مدت یک هفته تازه می ماند. ضمناً می توان آن را در سبدهای سوراخ دار در آشپزخانه به مدت ۳ تا ۴ روز نگهداری کرد.

نخودفرنگی
نخودفرنگی را در کیسه ی پلی اتیلنی (کیسه فریزر یا نایلکس) بگذارید، سپس آن را در قسمت زیرین یخچال قرار دهید. نخودفرنگی به مدت ۳ روز تازه باقی می ماند.

لوبیا سبز
لویبا سبز مرغوب دارای رنگ سبز است؛ رنگ زرد علامت پیری محصول است. پژمردگی نیز از مرغوبیت محصول می کاهد. برای نگهداری لویبا سبز، آن را در کیسه های پلی اتیلنی (نایلکس یا کیسه ی فریزر) قرار دهید و سپس در طبقات پایین یخچال نگهداری کنید؛ در این حالت لویبا سبز حدود یک هفته تازه می ماند. در صورت بالا بودن کیفیت لویبای خریداری شده، می توان آن ها را در سبدهای سوراخ دار به مدت ۳ تا ۴ روز در آشپزخانه نگهداری کرد.

خیار
خیار مرغوب دارای رنگ سبز تیره است و فاقد هر گونه صدمه دیدگی، لِـهیدگی و گودافتادگی است. چروکیده شدن و رنگ زرد نشانه ی نامطلوب بودن آن است. خیار را برای نگهداری باید در لفافه های پلاستیکی (سلوفان) محکم پوشاند و در قسمت انتهایی یخچال قرار داد. مدت نگهداری این خیارها به صورت تازه حدود یک هفته است.

تربچه
تربچه های مرغوب دارای برگ سبز پررنگ هستند. برگ های آن ها آبدار و تمیزند و همچنین باید از صدمه دیدگی، لهیدگی یا لکه دار بودن عاری باشند. برای نگهداری باید تربچه ها را در کیسه های پلی اتیلنی (نایلکس یا کیسه ی فریزر) در قسمت انتهایی یخچال قرار داد. در این حالت تربچه ها به مدت یک هفته تازه می مانند.

بادمجان
بادمجان باید مرغوب، یکنواخت، صاف، درخشنده (چنانچه دو بادمجان را به هم مالش دهیم صدای تیزی به گوش می رسد) و دارای رنگ بنفش تیره باشد. چروکیدگی علامت پیری محصول است. بادمجان را برای نگهداری در کیسه های پلی اتیلنی (نایلکس یا کیسه ی فریزر) در قسمت انتهایی یخچال قرار دهید که در این حالت بادمجان به مدت دو هفته تازه خواهد ماند .

توصیه هایی برای نگهداری سبزیجات منجمد

- باید سبزیجات منجمد، آخرین خرید شما از فروشگاه باشد و پس از آن، سریع به خانه برگردید تا یخ آنها خیلی باز نشود.

- اگر یک بسته سبزی برای مصرف خانواده شما زیاد است، باید به محض رسیدن به خانه و هنگامی که کمی از یخ سبزی باز شد، آن را به بسته‌ های کوچک‌تر تقسیم نمایید تا هر بار برای استفاده، مجبور به باز کردن یخ کل سبزی نباشید؛ زیرا این کار بیشترین آسیب را به بافت سبزیجات و مواد مغذی آن وارد می نماید.

- برای کاهش نوسان دمایی و از بین رفتن خاصیت سبزیجات منجمد می‌توانید یک ظرف یخ را با خود به فروشگاه ببرید و این محصولات را درون آن بریزید.

- آب سبزیجات را پیش از قرار دادن در فریزر (چه به صورت تازه، چه سرخ‌ شده) خوب بگیرید. با این روش، سرعت انهدام مواد مغذی آن را به حداقل می‌رسانید.

سبزی ها را نباید برای مصرف از انجماد خارج کرد، زیرا با افزایش دما و آب شدن کریستال های یخ، دیواره سلول های لطیف سبزی پاره شده و مواد مغذی به همراه آب بیرون می ریزد و ضایع می شود. با این تغییر، فرم ظاهری و رنگ سبزی نیز از حالت طبیعی خارج می شود.

ـ میوه ها و سبزی های منجمد را باید در حالت انجماد استفاده کرد. بنابراین به هیچ وجه قبل از مصرف، آنها را از انجماد خارج نکنید، زیرا با خروج از انجماد، میوه ها و سبزی ها ارزش غذایی خود را از دست می دهند.

ـ زمان مناسب برای نگهداری سبزیجات را حداکثر شش ماه می توان ذکر کرد که البته بهترین مدت سه ماه است، اما متأسفانه برخی از خانواده ها مواد غذایی را گاهی تا یک سال نیز در فریزر نگهداری می کنند. غذایی که یک سال در فریزر بماند تبدیل به تفاله می شود و اصلاً ارزش غذایی ندارد.

چگونه سبزیجات را خشک کنیم ؟
در صورتی که قصد دارید میوه یا سبزیجات را خشک کنید، حتما میوه و سبزیجات رسیده و سالم را انتخاب کنید.

به یاد داشته باشید سبزیجاتی که به محض چیده شدن در صبح زود یا اول شب، فورا خشک می‌ شوند، طعم و بوی بهتری دارند. در صورتی که سبزیجاتی که انتخاب می‌ کنید کاملا رسیده نباشند، بعد از خشک شدن رنگ و طعم خوبی نخواهند داشت. البته سبزیجات خیلی رسیده هم بعد از خشک شدن سفت می ‌شوند و نمی ‌توان آن ها را مصرف کرد.

لازم است برای خشک کردن سبزیجات ابتدا آن ها را در تشتی از آب سرد غوطه ‌ور کنید؛ آب سرد به حفظ تازگی سبزیجات کمک می ‌کند. هر بار سبزیجات خیسانده شده را از روی آب جمع‌ آوری کرده و گل و لای ته‌ نشین شده را دور بریزید. این کار را برای ۳ تا ۴ مرتبه انجام دهید تا آب سبزیجات کاملا تمیز شود. بعد آن ها را آب بکشید.

فراموش نکنید نباید سبزیجات برای مدت طولانی در آب خیسانده شوند زیرا به راحتی املاح و ویتامین‌ های خود را از دست می ‌دهند.

بعد از شستن اجازه بدهید سبزیجات خشک شوند. برحسب نوع آن ها، برش لازم را بدهید. حتما قسمت ‌های کال، کپک ‌زده یا فیبردار سبزیجات را حین برش زدن جدا کنید چون می ‌توانند عاملی برای رشد باکتری‌ ها باشند.

متاسفانه سبزیجات حاوی نوعی از ترکیبات ارگانیک هستند که به آن آنزیم می ‌گویند و به همین دلیل خیلی سریع کپک می ‌زنند؛ به همین دلیل است که سبزیجات تازه سریع ‌تر از میوه ‌ها خراب می ‌شوند.

تنها راه برای متوقف کردن فعالیت این آنزیم‌ ها جوشاندن چند دقیقه ‌ای سبزیجات در آب جوش یا بخار آب قبل از خشک کردن است. به این طریق بسیاری از باکتری ‌ها و کپک‌ ها از بین می ‌روند و در ضمن سبزیجات سریع ‌تر خشک شده و رنگ و طعم آن ها بهتر حفظ می ‌شود.

نکته دیگری که باید در ذهن داشته باشید این که هر چه سبزیجات به قطعات ریزتری خرد شوند، سریع ‌تر خشک می ‌شوند.
برای خشک کردن سبزیجات ۳ روش وجود دارد:

۱- خشک کردن زیر نور آفتاب

۲- خشک کردن به روش صنعتی

۳- خشک کردن در فر
خشک کردن در فر

برای خشک کردن سبزیجات در فر کافی است درجه فر را روی پایین ‌ترین حرارت تنظیم کنید و هر نیم ساعت یک بار به سبزیجات خود سری زده و آن را هم بزنید.

توصیه ما به شما این است که سبزیجات خود را روی یک سینی مِسی اکسید نشدنی یکنواخت پهن کنید و هر چند وقت یک بار سینی را بچرخانید تا حرارت به طور یکسان به تمامی نقاط برسد.

برحسب نوع سبزی، ۴ تا ۱۲ ساعت زمان برای خشک شدن در فر نیاز است.

خشک کردن به روش صنعتی

در مورد سبزیجاتی که به روش صنعتی خشک می ‌شوند لازم است قبل از استفاده شسته شده و در صورت نیاز به مدت ۲ ساعت خیسانده شوند.

خشک کردن در هوای آزاد

در نهایت ساده ‌ترین روش خشک کردن سبزیجات که در خانه امکان‌ پذیر است، خشک کردن در هوای آزاد است.

ترجیحا بهتر است سبزیجات را دور از نور آفتاب و در محلی سایه خشک کرد تا رنگ آن ها تغییر زیادی نکند.

وقتی سبزیجات به طور کامل خشک شد، باید آن ها را به ظروف پلاستیکی شیشه‌ ای دربسته انتقال داد و در محیطی خشک، تاریک و خنک نگهداری کرد.

مدت زمانی که می ‌توان سبزیجات خشک را نگهداری کرد به میزان خشک شدن آن ها بستگی دارد.

در صورتی که سبزیجات خشک در معرض نور آفتاب قرار بگیرند به سرعت رنگ‌ شان تغییر کرده و مقدار فراوانی از ویتامین Aو Cخود را از دست می ‌دهند.

معمولا در صورت خشک کردن صحیح و نگهداری مناسب، سبزیجات خشک را می ‌توان برای مدت یک سال استفاده کرد.

توصیه‌های مراقبت از نوزاد و کودکان در منزل

توصیه‌های مراقبت از نوزاد و کودکان در منزل

 

 

1- نوزاد از بدو تولد تا شش ماهگی بطور انحصاری از شیر مادر تغذیه شود. شیر در روزهای اول کم است که آغوز نامیده می‌شود و برای نوزاد کافی است. به تدریج که نیاز نوزاد بیشتر می‌شود مقدار شیر هم زیادتر می‌شود.
2- از آب جوشیده، آب قند و گلوکز، شیشه و پستانک استفاده نشود.
3- شیردهی براساس میل و نیاز نوزاد در شرایط مناسب باشد.

4- قبل از هر شیردهی دست‌های خود را بشویید.
5- تا 20 دقیقه بعد از شیر خوردن آروغ نوزاد را بگیرید. در صورتیکه نوزاد زیر سینه به خواب برود احتیاج به بیدار کردن و گرفتن آروغ ندارد. او را به روی پهلوی راست بخوابانید که در صورت استفراغ، شیر به ریه برنگردد و از عوارض آن جلوگیری شود، مدتی که گذشت او را به روی پهلوی چپ بخوابانید.

6- جهت جلوگیری از ترک و زخم سینه در موقع شیردهی تمامی هاله سینه (قسمت قهوه‌ای رنگ) داخل دهان نوزاد باشد یعنی چانه نوزاد روی سینه مادر باشد و پس از پایان شیردهی در صورت زخم بودن سینه مقداری از شیر خود را به سینه بمالید.
7- از قرار دادن نوزاد در نزدیکی پنجره و بخاری اجتناب شود.
8- از گرم نگه داشتن بیش از حد نوزاد با لباس خودداری شود و لباس طوری پوشانیده شود که نوزاد عرق نکند. بهترین دمای بدن نوزاد در زیر بغل 5/36 می‌باشد. بهترین دمای اطاق برای نوزاد 24 الی 25 درجه و بهترین درجه رطوبت 40 الی 45 می‌باشد. دمای اطاق برای نوزاد زیر دو کیلوگرم 26 الی 27 درجه می‌باشد.

9- از تشک و کیسه خواب پشم شیشه (الیاف صنعتی) بعلت گرم کردن بیش از حد نوزاد و حساسیت زا بودن کمتر استفاده شود.
10- از گذاشتن بالش زیر سر نوزاد و شیرخوار خودداری شود.
11- در اطاق و هوای مناسب نوزاد احتیاج به کلاه و جوراب و لباس سراسری ندارد.

12- تا زمانیکه بند ناف وجود دارد از حمام کردن نوزاد خودداری کنید. بعد از افتادن بند ناف، نوزاد هفته‌ای دو بار در اطاق حمام شود. در صورت استفاده از حمام درب حمام نیمه باز باشد تا از گرمازدگی نوزاد جلوگیری شود.
13- هیچ نوع ماده ضدعفونی کننده از قبیل الکل سفید، بتادین و ... برای ناف استفاده نشود و از قرار دادن ناف درون پوشک خودداری کنید و از ناف بند استفاده نشده و با آب خیس نشود.

14- اطاق نوزاد بایستی روشن باشد ولی استفاده از نور آفتاب مستقیم مضر است.
15- به منظور سلامتی نوزادان و شیرخواران از دود کردن اسپند، استفاده از پودرهای آرایشی، عطر، ادکلن، سیگار و گل‌های معطر مخصوصاً گل مریم اجتناب فرمائید.
16- بزاق شیرخواران از 3 ماهگی جاری می‌شود و حدوداً یکسالگی می‌توانند آب دهان را قورت دهند.

17- عطسه و گرفتگی بینی در روزهای اول طبیعی است و علامت سرماخوردگی نیست. مدفوع نوزادی که شیر مادر می‌خورد آبکی و بلغمی و تعداد دفعات آن نسبتاً زیاد است (شبیه مدفوع اسهالی) ولی چنانچه حال عمومی نوزاد خوب و وزن گیری مناسب باشد اسهال نمی‌باشد.
18- جهت جلوگیری از خشکی و سوختگی پوست بدن از روغن بادام شیرین یا وازلین استفاده شود و به هیچ عنوان از پودر استفاده نشود.
19- برای تمیز کردن بینی نوزاد از یک قطره کلرور سدیم (آب نمک) استفاده شود و موقع ریختن قطره نوزاد به پهلو خوابانده شود.

20- در هنگام پریدن شیر در حلق نوزاد آرامش خود را حفظ کرده و یک تا دو ضربه به کف پای نوزاد زده تا گریه کند و شیر از دهان نوزاد خارج شود.
21- هرچه نوزاد ملاقاتی کمتر داشته باشد سالمتر است خصوصاً افرادی که سرفه و عطسه می‌کنند، سیگاری هستند یا راهنمایی نادرست می‌کند.
22- اگر نوزاد در روزهای 3 و 4 تولد زرد شد حتماً به پزشک مراجعه کنید.
23- مادران شیرده از خوردن بیش از دو لیوان شیر در روز، پیاز، سیر، شکلات، کاکائو، نسکافه، خیار سبز و خیارشور خودداری کنند.

توجه
الف) از مصرف شربت های مولتی ویتامین گران قیمت برای شیرخواران و اطفال به علت هزینه زیاد و ارزش درمانی کم اجتناب شود.
ب) به شیرخواران زیر یکسال عسل- سفیده تخم مرغ- غذای ترش- شیرین و ادویه دار و شیر پاستوریزه داده نشود.
پ) استفاده از لاک به علت داشتن سرب و ارسنیک و پاک کردن آن با استن که در تماس با پوست جذب می‌شود برای اطفال مضر می‌باشد.

ت) به منظور وزن گیری بهتر اطفال و شیرخواران از دادن موز- خیار سبز- چای بیسکوئیت - پفک - چیپس - شکلات - آدامس - آجیل - پسته - هویج اصفهان ( به علت آبیاری با آب زاینده‌رود)- سوسیس - کالباس -  نوشابه - ساندیس -  شیرکاکائو - بستنی- یخمک - لواشک و مشابه آن خودداری شود.
ث) غذای توصیه شده برای کودکان دو سال به بالا شیر نصف لیوان روزی دو تا سه مرتبه - میوه روزی یک مرتبه - یک روز در میان یک عدد تخم مرغ - غذای سفره ( روزانه ) ، در صورتیکه یک مرتبه غذای پختنی باشد برای دفعه بعد نگهداری شود- عصرانه نان ، پنیر، گردو، کره و مربا و امثال آن.

هشت نکته مفید درباره نوزادان 

۱- برای‌ جلوگیری‌ ازسرماخوردگی‌ نوزاد چه‌ باید کردو آیا با قنداق‌ کردن‌ می‌توان‌نوزاد را از سرماخوردگی‌ حفظکرد؟
    سرماخوردگی‌ عبارت‌ است‌ از ابتلای‌دستگاه‌ تنفس‌ (یعنی‌ حلق‌، حنجره‌ وریه‌) به‌ انواع‌ ویروسهای‌ مولدسرماخوردگی‌، بنابراین‌ سردبودن‌محیط اتاق‌ نوزاد در پیدایش‌سرماخوردگی‌ نقش‌ بسیاری‌ دارد; امابراثر تماس‌ نوزاد با افرادی‌ که‌ مبتلا به‌سرماخوردگی‌ می‌باشند(یعنی‌ افرادی‌که‌ دچار آبریزش‌ از بینی‌، گلودرد،سرفه‌ و عطسه‌ هستند) ویروس‌سرماخوردگی‌ وارد دستگاه‌ تنفس‌نوزاد هم‌ می‌شود و او مبتلا می‌گردد.
    باید دانست‌ بالا بردن‌ درجه‌ حرارت‌اتاق‌، پوشاندن‌ زیاد و قنداق‌ کردن‌نوزاد به‌ هیچ‌ وجه‌ او را ازسرماخوردگی‌ حفظ نخواهد کرد بلکه‌باید او را از تماس‌ با افراد سرماخورده‌دور نگه‌ داشت‌. به‌ هر حال‌ باید دمای‌اتاق‌ نوزاد بین‌ ۱۹ تا ۲۲ درجه‌سانتی‌گراد باشد و بهتر است‌ لباس‌بلندی‌ که‌ دست‌ و پای‌ نوزاد رامی‌پوشاند به‌ تن‌ او کرد، ولی‌ اگر باچنین‌ شرایطی‌ دست‌ و پای‌ نوزاد سرداست‌ جای‌ نگرانی‌ نیست‌ بلکه‌ می‌توان‌دستکش‌ به‌ دست‌ او کرد و پاهای‌ او رابا جوراب‌ پوشاند گرمای‌ بدن‌ نوزاد رامی‌توان‌ با دست‌ گذاشتن‌ روی‌ قفسه‌سینه‌ او حس‌ کرد و سردبودن‌ دست‌نوزاد نمایانگر دقیق‌ دمای‌ بدن‌ اونیست‌ همچنین‌ سرماخوردگی‌ نتیجه‌سردبودن‌ دست‌ یا پای‌ نوزاد نیست‌بلکه‌ نباید در تماس‌ با افرادسرماخورده‌ قرار گیرد.
    ۲- عطسه‌ کردن‌ نوزادان‌:
    اکثر نوزادان‌ به‌ سادگی‌ و پی‌ درپی‌عطسه‌ می‌کنند که‌ این‌ عطسه‌ کردن‌نشانه‌ سرماخوردگی‌ نوزاد نیست‌، مگرتوأم‌ با آبریزش‌ از بینی‌ و علایم‌ دیگرسرماخوردگی‌ باشد.
    عطســه‌ کــردن‌ نتیجه‌ وارد شدن‌ گـردو خاک‌ یا هوای‌ خشک‌ و گرم‌ به‌ داخل‌بینی‌ نوزاد بوده‌ و یا به‌ علت‌ تجمع‌ترشحات‌ در داخل‌ بینی‌ و تحریک‌دیواره‌ بینی‌ است‌.
    از بینی‌ بعضی‌ نوزادان‌ ممکن‌ است‌ مایع‌شفافی‌ زیادتر از معمول‌ ترشح‌ شودمخصوصا وقتی‌ که‌ گریه‌ می‌کنند یادچار سرماخوردگی‌ می‌شوند که‌ دفع‌این‌ ترشحات‌ چندان‌ هم‌ بد نیست‌ ومادر باید با دستمال‌ نرم‌ آن‌ را پاک‌ کند.و یا با «پوآر» و قطره‌ چکان‌ پلاستیکی‌ترشحات‌ را مخصوصا قبل‌ از شیردادن‌به‌ آرامی‌ تخلیه‌ نماید.
    در صورتی‌ که‌ ترشحات‌ بینی‌ نوزادغلیظ، سبز و یا زردرنگ‌ باشد به‌ دلیل‌عفونت‌ بینی‌ است‌ و نیاز به‌ درمان‌ دارد.
    ۳ – پوست‌ نوزاد:
    در روزهای‌ بعد از تولد ممکن‌ است‌برجستگیهای‌ کوچکی‌ به‌ اندازه‌ ته‌سنجاق‌ در سطح‌ پوست‌ صورت‌ نوزادظاهر شود. این‌ برجستگیهای‌ کوچک‌را «میلیا» گویند که‌ نتیجه‌ ترشحات‌زیاد چربی‌ پوست‌ می‌باشد وخود بخوداز بین‌ می‌رود. همچنین‌ ممکن‌ است‌لکه‌های‌ آبی‌ تیره‌ با اطراف‌ مشخص‌ درناحیه‌ کفل‌ نوزاد یا به‌ طور استثنایی‌ درمحل‌ دیگری‌ از بدن‌ دیده‌ شود که‌ آنهارا لکه‌های‌ منگولی‌ یا آبی‌ رنگ‌ گویندو در خلال‌ سال‌ اول‌ تولد از بین‌می‌رود.
    ۴ – لرزش‌ چانه‌ و زانوهای‌نوزاد:
    بعضی‌ نوزادان‌ موقعی‌ که‌ در حال‌بیداری‌ و فعالیت‌ هستند لرزشهایی‌ درچانه‌ یا در زانوهای‌ آنها دیده‌ می‌شود.این‌ لرزشها چون‌ در زمان‌ فعالیت‌ نوزاداست‌ جای‌ نگرانی‌ نیست‌ و طبیعی‌است‌.
    علت‌ این‌ لرزشها این‌ است‌ که‌ سیستم‌عصبی‌ نوزاد هنوز تکامل‌ نیافته‌ است‌ وبتدریج‌ در طی‌ چند ماه‌ از بین‌ می‌رود.اما اگر در حال‌ آرامش‌ یا خواب‌ دچارلرزش‌ گردید باید به‌ فکر تشنج‌ بود وکودک‌ باید مورد معاینه‌ پزشک‌متخصص‌ قرار گیرد.
    ۵ – آیا پاهای‌ نوزاد را بعد ازتولد باید کشید و قنداق‌ کرد؟
    خیر، چون‌ پاهای‌ نوزاد در رحم‌ مادرکاملا جمع‌ است‌، لذا بلافاصله‌ و بعد ازتولد نمی‌توان‌ پاهای‌ نوزاد را دراز کرد.در این‌ زمینه‌، مادر باید چند روز و چندشب‌ پاهای‌ کودک‌ را بپوشاند تا اوبتواند آزادانه‌ پاهای‌ خود را زمانی‌ خم‌و زمانی‌ هم‌ دراز کند; در هر حال‌، نوزادخود در انتهای‌ ماه‌ اول‌ و دوم‌ پاهایش‌را دراز خواهد کرد.
    ۶ – چرا بعضی‌ نوزادان‌ دچارگرفتگی‌ بینی‌ می‌شوند و درهنگام‌ خواب‌ خرخر می‌کنند؟
    چون‌ مجاری‌ بینی‌ نوزادان‌ باریک‌است‌; اگر در این‌ مجاری‌ باریک‌ترشحات‌ مخاطی‌ جمع‌ گردد و یا اگرهوای‌ اتاق‌ نوزاد زیادتر از معمول‌ گرم‌باشد سبب‌ می‌شود که‌ مخاط بینی‌ نوزادکه‌ در داخل‌ رحم‌ مادر بوسیله‌ مایع‌آمینوتیک‌ مرطوب‌ بوده‌ با تنفس‌ هوای‌گرم‌، خشک‌ شود و ترشحات‌ مخاطی‌نیز خشک‌ و سبب‌ گرفتگی‌ بینی‌ نوزادشود. برای‌ جلوگیری‌ از گرفتگی‌ بینی‌باید درجه‌ حرارت‌ اتاق‌ نوزاد متناسب‌و مطلوب‌ باشد(۲۲ درجه‌ سانتی‌ گراد).و اگر هوای‌ اتاق‌ نیز مرطوب‌ باشد بهترخواهد بود (با جوش‌ آوردن‌ سماوربرقی‌ یا وسایل‌ دیگر می‌توان‌ مقداری‌بخار آب‌ در اتاق‌ نوزاد به‌ وجود آورد).
    اگر بینی‌ نوزاد گرفته‌ است‌ مادرمی‌تواند دو قطره‌ آب‌ نمک‌ (یک‌ قاشق‌چایخوری‌ نمک‌ به‌ ۲۵۰ سی‌ سی‌ آب‌جوشیده‌ سرد شده‌ اضافه‌ نموده‌ یا ازداروخانه‌ قطره‌ را تهیه‌ نماید) داخل‌ هرسوراخ‌ بینی‌ مخصوصا قبل‌ از شیردادن‌بریزد تا ترشحات‌ داخل‌ بینی‌تر شود وآن‌ را با قطره‌ چکان‌ یا پوآرهای‌مخصوص‌ تا حدی‌ که‌ می‌توان‌ترشحات‌ داخل‌ بینی‌ کودک‌ را ببیندخارج‌ نماید. مادران‌ هیچگاه‌ نباید شیرپستان‌ خود را داخل‌ بینی‌ نوزاد خودبریزند یا بدوشند چون‌ شیر بصورت‌لایه‌ای‌ مجاری‌ بینی‌ نوزاد را می‌پوشاند.ضمنا محیط بسیار خوبی‌ نیز برای‌ رشدمیکروبهاست‌ و لذا موجب‌ عفونت‌ بینی‌نوزاد می‌گردد.
    ۷ – آیا سکسکه‌ کردن‌ نوزاداهمیت‌ دارد؟
    خیر، سکسکه‌ تحریک‌ عصبی‌ است‌ که‌سبب‌ انقباض‌ عضله‌ دیافراگم‌ می‌گردد.انقباض‌ دیافراگم‌ خود سبب‌ فروبردن‌هوا به‌ داخل‌ ریه‌ می‌شود که‌ این‌فروبردن‌ ناگهانی‌ هوا بوسیله‌ انقباض‌اپی‌گلوت‌ متوقف‌ می‌شود و سکسکه‌بوجود می‌آید.
    ۸ – حد متوسط افزایش‌ وزن‌ دردوران‌ شیرخوارگی‌:
    صفر تا ۳ ماهگی‌ ۳۰ گرم‌ در روز (۲۰۰گرم‌ در هفته‌)
    ۴ تا ۶ ماهگی‌ ۲۰ گرم‌ در روز (۱۴۰گرم‌ در هفته‌)
    ۷ تا ۹ ماهگی‌ ۱۵ گرم‌ در روز (۱۰۵گرم‌ در هفته‌)
    ۱۰ تا۱۲ ماهگی‌ ۱۰ گرم‌ در روز (۷۰گرم‌ در هفته‌)
    در شش‌ ماه‌ اول‌ تولد افزایش‌ وزن‌ زیاداست‌ و سپس‌ کاهش‌ می‌یابد بعد از سن‌۱۰ ماهگی‌ به‌ صورت‌ طبیعی‌ اشتهای‌کودک‌ کم‌ می‌شود و در نتیجه‌ سرعت‌افزایش‌ وزن‌ او کم‌ خواهد شد.

كرمك یا کرم سنجاقی

تعریف كرمك یا کرم سنجاقی

كرمك یا اكسیور كه در فارسی با نامهای كرم نخی یا كرم سنجاقی از آن یاد می شود ، انگلی است به رنگ سفید به شكل نخ

محل استقرار كرم بالغ در نواحی تحتانی روده كوچك یا ابتدای روده بزرگ است كه پس از جفتگیری و بارور شدن كرم ماده به طرف مخرج مهاجرت نموده ، در اواخر شب از مخرج خارج شده در اطراف مخرج تخم گذاری می نماید ،در دختران خردسال تخم گذاری ممكن است در اطراف دستگاه تناسلی صورت گیرد . تخمها پس از 6 ساعت در حرارت بدن دارای لارو آلوده كننده می شوند كه در صورت بلعیده شدن از راه دستگاه گوارش وارد روده گردیده تبدیل به لارو می گردد كه به روده بزرگ رفته در این محل بالغ می شود وسیكل زندگی كرمك تكرار می گردد .

علائم آلودگی به کرمک :

عمل تخم ریزی در اطراف مقعد با خارش شدید ناحیه همراه بوده كه ممكن است ایجاد زخم یا خونریزی در ناحیه بنماید خارش معمولاً در شب شدید تر بوده ایجاد بی خوابی و بی قراری در كودك می نماید . در اثر خاراندن ناحیه مقعد تخمها به انگشتان فرد چسبیده یا در زیرناخن ها قرار می گیرد كه با قرار گرفتن تخمها در دهان ، تخمهای حاوی لارو مجدداً وارد دستگاه گوارش گردیده وبیماری ادامه پیدا می كند .

افراد در معرض خطر برا ی بیماری کرمک :

آلودگی به انگل معمولاً در بین افراد خانواده های پر جمعیت ، مراكز شبانه روزی ، محل نگهداری اطفال ، آسایشگاههای بیماران روانی بسیار شایع بوده است كه سرایت عفونت معمولاً از راه مقعد به دهان در اثر خاراندن مقعد و یا از طریق وسایل آلوده و لباسهای آلوده و فضای اتاق ها و توالتها می باشد .

·  کرمک در هر سنی از نوزادی گرفته تا پیری ممکن است دیده شود ولی در سنین پیش دبستانی و دبستانی شایعتر است.

· کرمک شایعترین عفونت انگلی انسان بوده و گسترش جغرافیایی آن بسیار وسیع است . در کل، عفونت در نواحی معتدل و سرد شایعتر است.

·  کرمک تقریبا در تمامی‏نواحی ایران گسترش دارد

راه سرایت

تخم كرم از طریق مدفوع افراد آلوده دفع شده و همراه غذا ، دستها ، آب ، میوه و سبزیجات آلوده از راه دهان وارد بدن انسان می شوند .

اگر کودک شما علائمی مانند خارش ناحیه مقعد مخصوصا در شب ، بیقراری و بی خوابی دارد باید به عفونت کرمک شک کنید در این صورت باید به پزشک مراجعه نمایید بهترین راه تشخیص عفونت کرمک چسباندن نوار چسب شفاف در ناحیه نشمین گاه و مشاهده تخم انگل در زیر میكروسكوپ و یا مشاهده كرم بالغ در مدفوع است . داروی انتخابی برای درمان مبندازول است دوز مبندازول ۱۰۰ میلی گرم است که باید ۲ هفته بعد تکرار شود. از آنجائیکه انتقال آلودگی بسیار آسان صورت می‏گیرد، لذا بهتر است تمامی‏اعضاء خانواده نیز درمان شوند.

در صورت ابتلای کودکتان به کرمک اقدامات زیر را انجام دهید

1-      همیشه قبل از غذا خوردن دست‌های کودک خود را بشویید.

2-       بعد از رفتن به دستشویی نیز دست‌های کودک را با آب و صابون بشویید

3-       به طور منظم ناخن‌های کودک خود را کوتاه کنید و اجازه ندهید ناخن‌های خود را بجود

4-      هر روز لباس زیر کودک را تعویض کنید

5-       به کودک شلوار یا لباس زیر نخی بپوشانید طوری که تنگ باشد و نتواند با ناخن‌هایش مقعدش را بخاراند

6-    به جای حمام کردن در شب، صبح‌ها کودک را حمام کنید. این کار از انتشار تخم‌های کرمک که در طور شب تجمع پیدا کرده‌اند جلوگیری می‌کند

7-      در طول روز پنجره‌های اتاق کودک را باز کنید چون انگل به نور خورشید حساس است

8-       بعد از درمان کودک، لبا‌س‌های زیر و شلوار و رختخوابش را نیز خوب بشویید و اتو کنید.

نکاتی درباره پیشگیری از ابتلا به کرمک

1-      درمان بیماران و اعضاء خانواده طبق دستور پزشک

2-      دفع صحیح زباله و مدفوع و عدم استفاده از كودهای انسانی تازه در مزارع

3-      شستشوی مكرر ناحیه باسن كودك مبتلا به خصوص صبح زود كه طفل از خواب بیدار می شود

4-      شستشوی دستها با آب و صابون بعد از اجابت مزاج و قبل از تهیه و مصرف غذا

در مسافرتها یا در محلهایی كه آب آشامیدنی تصفیه و یا كلرینه ندارند آنرا بجوشانند و سپس مصرف نمایند .

آبله مرغان

تعریف بیماری :
آبله مرغان یک بیماری ویروسی بسیار حاد ،مسری  و خوش خیم است كه اكثراً در دوران كودكی بروز می كند و عامل آن ویروس زوستر می باشد. این بیماری در بزرگسالان اغلب دارای شدت بیشتری است در افراد مبتلا به این بیماری بدن را دانه های تاولی و خارش دار می پوشاند .
اهمیت بیماری :  آبله مرغان در اصل یك بیماری دوره كودكی است كه بیش از 90% موارد آن قبل از سن 9 سالگی می باشد اما در هر سنی ممكن است بروز كند. ویروس مولد بیماری قادر به عبور از جفت بوده و لذا ممكن است نوزادان با آبله مرغان مادر زادی متولد شوند و همانند سرماخوردگی به سرعت منتشر شده و سایر کودکان را مبتلا می کند .
سیر بیماری آبله مرغان : این بیماری به سادگی از طریق تماس با افراد ناقل و بیمار منتشر می شود از نظر بالینی دارای یك مرحله مقدماتی كوتاه بوده و سپس دانه های خارش دار جلدی ایجاد می شود . پس از چند ساعت جوش بصورت تاول در می آید و سپس بهبودی كامل می پذیرد. طی این دوران خارش زیاد احساس می شود. انسانها تنها میزبان بیماری می باشند. در بالغین بخصوص در زنان باردار آبله مرغان با عوارض بیشتری همراه است.چنانچه فردی در دوران كودكی به این بیماری مبتلا نشود  در بزرگسالی اگر در معرض ویروس آبله مرغان قرار گیرد به بیماری  زونا مبتلا خواهد شد . یكبار مبتلا شدن به بیماری آبله مرغان باعث ایجاد مصونیت دائمی در فرد می گردد .
علائم بیماری
ابتدا فرد بیمار دچار علایم تب، بی‌حالی، بی‌اشتهایی، سردرد و گاه درد خفیف شکمی می‌شود که بعد از 2- 1 روز بثورات قرمز رنگ خارش‌دار معمولاً ابتدا در پشت بیمار و به دنبال آن به فاصله چند ساعت روی شكم  و قفسه سینه ظاهر می شود  این بثورات به تدریج حاوی مایع روشن می‌گردد که 2- 1 روز بعد مایع فوق به تدریج کدر می‌شود دانه ها  در آبله مرغان بسیار سریع تكامل یافته و بیشتر آنها در عرض 48 ساعت خشك و شروع به تشكیل پوسته می كنند و راش های جدید پیدا می شوند و جای آن ممكن است برای چند روز یا چند هفته پوست محل تاول با تغییر رنگ نسبت به پوست مجاور دیده شود.
راه انتقال بیماری :
1- سرایت در اثر تماس مستقیم :  این بیماری از شخص بیمار  بوسیله تماس مستقیم و یا از طریق ترشحات  مجرای تنفسی بیماران صورت می گیرد این بیماری می تواند از مادر به نوزاد منتقل شود.
2-  تماس غیر مستقیم : بوسیله لوازمی كه به تازگی به ترشحات وآبدانه های فرد بیمار آلوده شده اند.
نکته :افراد مبتلا به آبله‌ مرغان از 2- 1 روز قبل از ظهور بثورات جلدی تا حدود 7 روز پس از بروز بثورات می‌توانند منتقل کننده بیماری باشند
درمان بیمار
بیماری آبله مرغان یک عفونت خوش خیم است که با استراحت تا زمانی كه بیمار تب دارد و استفاده از داوری مسکن جهت خارش طبق دستور پزشک اصولا بدون عوارض بهبودی کامل می یابد.
عارضه شایع آبله مرغان عفونت ثانوی ضایعات جلدی است به خصوص وقتی كه بعلت خارش شدید،این ضایعات زخمی شوند.
مراقبت و پیشگیری از آبله مرغان
1- گزارش موارد مشكوك بیماری به مركز بهداشتی  درمانی و خانه بهداشت
2- ضد عفونی كردن وسایل و لوازم بیمار برای پشگیری از انتقال به سایرین
3- جداسازی بیمار در طول دوره واگیری (تا 7 روز پس از بروز بسورات )در صورت امكان.
4- كوتاه كردن ناخنهای فرد مبتلا برای جلوگیری از خارش تاول ها
5- برای جلوگیری از اضافه شدن عفونت  به تاولها حمام گرفتن روزانه با آب سرد توصیه می شود

عبور از موانع شیردهی و شایع ترین مشکلات مادران شیرده

عبور از موانع شیردهی        

 شایع ترین مشکلات مادران شیرده  

 همه مادرانی که به تازگی صاحب نوزاد شده و به کوچولوی تازه واردشان شیر داده اند، می دانند که هیچ چیز به اندازه در آغوش گرفتن کودک و شیر دادن به او لذت بخش نیست...

شیردهی مرحله ای هیجان انگیز و فیزیولوژیک در زندگی یک زن است که البته از آنچه در ظاهر امر به نظر می رسد، مشکل تر است. البته در بیشتر بیمارستان ها مشاور های آموزش دیده در امر شیردهی (پرستاران یا ماماهای مجرب) وجود دارند و می توانند مورد مشاوره مادر زائو قرار بگیرند. شیر دادن علاوه بر احساس آرامشی که در مادر و کودک ایجاد می کند، مزایای زیادی برای سلامت آنها دارد؛ به شرطی که مادر مهارت های شیردهی را بداند و از برخی مشکلات که ممکن است حین شیردهی اتفاق بیفتد و راه های مقابله با آن آگاهی داشته باشد. در مورد مشکلات شایع شیردهی مادرانی که تازه دارای فرزند شده اند با دکتر اعظم السادات موسوی، متخصص بیماری های زنان و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت و گویی کرده ایم که می خوانید.

 

بزرگی و سنگینی پستان ها اولین مشکل اکثر تازه مادرانی است که به نوزادشان شیر می دهند. راه حل این مشکل چیست؟

ـ پس از زایمان، حدود روزهای دوم تا سوم پستان ها پرخون شده و تورم پیدا می کند که با احساس ناراحتی و درد نیز همراه است. با دوشیدن مناسب و مرتب پستان ها و تخلیه آن این مشکل برطرف می شود. مسدود شدن مجرای خروجی شیر که در اثر تخلیه نشدن مرتب و به موقع پستان به وجود می آید موجب می شود که مجرا مسدود، قرمز و حساس شده و به صورت توده ای حساس لمس شود.

 

بعضی از مادرها همراه با درد، تب و لرز و علایمی شبیه به سرماخوردگی نیز تجربه می کنند. علت چیست؟

ـ ماستیت یا عفونت پستان در اثر ورود میکروب در پوست یا باکتری های موجود در دهان نوزاد به پستان به وجود می آید که پستان مبتلا، قرمز، دردناک و متورم می شود. عفونت قارچی هم شاید پدید آید البته نسبتا نادر است و بیشتر زمانی دیده می شود که پس از ماه ها شیردهی موفق به ناگاه دچار زخم نوک پستان می شوید که علایم آن، نوک پستان رنگ پریده، براق با پوست نازک و خراشیده است که احساس درد و سوزش پس از شیردهی دارد. بهتر است بگوییم که درمان در این موارد به طور عمده شامل پیشگیری است. مهم این است که در صورت بروز این علایم به هیچ وجه شیردهی را قطع نکنید و حتما مشاوره کنید و در صورت لزوم به وسیله پزشک خود ویزیت شوید.

 

معمولا تخلیه پستان های پرخون نیز دردناک است. چه توصیه ای برای کاهش این درد دارید؟

ـ من معمولا به مادرها می گویم اگر پستان هایشان پرخون و متورم است، به صورت مرتب آنها را تخلیه کنند. اگر این کار دردناک است، پیش از شیردهی به نوزاد آن را با آرامی با دست تخلیه کنید. می توانید از دوش گرم یا کمپرس گرم برای چند دقیقه پیش از شیردهی استفاده کنید.

 

خب، می رسیم به یک مشکل شایع دیگر؛ زخم نوک پستان. درباره این مشکل چه می گویید؟

ـ مهم ترین راه پیشگیری از شقاق نوک پستان و زخم شدن آن، شیوه صحیح شیردادن به کودک است. چنانچه نوزاد فقط نوک پستان را در دهان بگیرد، این مشکل به وجود خواهد آمد. باید سعی کنید تمام هاله قهوه ای رنگ پستان به طور صحیح در دهان نوزاد قرار بگیرد به طوری که لب تحتانی نوزاد موقع شیردهی کاملا به بیرون برگشته باشد. باید توجه داشت که کمی حساسیت و درد در اوایل شیردهی طبیعی است اما در صورتی که شیردهی با وضعیت مناسب صورت گیرد، درد و شقاق در نوک پستان ایجاد نمی شود.

 

مادران شیرده می توانند از قرص های ضدبارداری هم استفاده کنند؟

ـ مادران شیرده می توانند از قرص های ضدبارداری مخصوص دوران شیردهی استفاده کنند اما استفاده از سایر روش های ضدبارداری برای آنها بهتر است. قرص های مینی پیل یا پروژسترون بهترین قرص های ضد بارداری در این دوران هستند. این قرص ها کمترین تاثیر را روی شیر دارند اما قرص های دیگر ضدبارداری مانند استروژن و پروژسترون ها به طور واضح روی شیردهی و رشد کودک تاثیر می گذارند. استفاده از کاندوم یا دیافراگم برای آنها بهتر است.

 

هنگام شیردهی از خوردن چه غذاهایی باید اجتناب کرد؟

ـ برخی غذاها موجب بروز نفخ و دل درد و در نتیجه گریه و نق نق کودک می شود. بنابراین باید از خوردن این غذاها اجتناب کرد. مادران اغلب با تجربه خود یا دیگران از خوردن برخی غذاها پرهیز می کنند. غذاهای نفاخ مانند پیاز، کاهو، کلم، سیر، گل کلم و کلم بروکلی و برخی میوه ها مانند خیار، توت فرنگی و کیوی موجب بروز دل درد در کودکان می شوند و بنابراین بسیاری از مادران پس از خوردن این میوه ها سعی می کنند خودشان از مواد شیرین و گاهی چای نبات استفاده کنند تا از بروز دل درد در کودک جلوگیری شود.

عوامل مؤثر در ميزان شير مادر و افزايش آن

عوامل مؤثر در ميزان شير مادر و افزايش آن

محافظ نوك سينه:

اين نيز ممکن است منجر به «مشكل با نوك سينه» شود. همچنين، باعث مي‌شود كه تحريك نوك سينه كه در انتقال شير نقش مهمي دارد كم شود و - در نتيجه - ميزان توليد شير كاهش يابد.

كودك خواب آلوده:

در چند هفته اول، برخي كودكان غالبا مي‌خوابند و خيلي كم تقاضاي شير مي‌كنند؛ اما شما در هر صورت هر دو ساعت يك بار در روز و هر 4 ساعت در شب به كودك شير دهيد تا ميزان شيرتان كم نشود.

زمانبندي براي شيردهي:

نبايد طبق زمانبندي خاصي به كودكتان شير داد. اگر هر وقت كه كودك احساس گرسنگي بكند و شما به او شير دهيد، باعث ازدياد شيرتان مي‌گردد؛ اما زمانبندي مشخص براي شيردهي به توليد و ازدياد شير لطمه وارد مي‌كند.

قطع شيردهي مادر:

قطع شيردهي به توليد شير و ميزان آن آسيب مي‌رساند. همچنين، باعث مي‌شود كه چربي موجود در شير - كه موجب وزن گرفتن كودك و پر انرژي ماندن او در بين فواصل شيردهي مي‌شود - به او نرسد.

توجه: اگر تمايل داريد كه شير شما افزايش يابد، بگذاريد كودك در هر وعده كامل از يك سينه تغذيه كند و سپس سينه ديگر را به او بدهيد

 

*************

تغذيه مادران شيرده

مصرف مواد مغذي به مقدار لازم و كافي در دوران شيردهي، مادر را در تداوم شيردهي موفقيت آميز خود كمك مي كند .

 

به گزارش خبرگزاري زنان ايران "ايونا" ، تغذيه مناسب مادر در اين دوران براي حفظ بنيه، سلامت و اعتماد به نفس مادر و همچنين تامين نيازهاي تغذيه اي نوزاد ضروري مي باشد. توجه به تغذيه دوران شيردهي از جهت حفظ و نگهداري ذخاير بدن مادر نيز اهميت زيادي دارد .

 

از فوايد شيردهي مادر مي توان به نكات ذيل اشاره كرد :

1- افزايش سطح ايمني بدن شيرخوار در برابر ابتلا به انواع عفونتهاي حاد تنفسي و اسهال و تامين انواع املاح و ويتامين ها به مقدار لازم و كافي (در صورت تغذيه مناسب مادر) براي شيرخوار .

2- مصرف كالري در بدن مادر و بازگشت وزن او به وزن قبل از دوران بارداري حجم شير مادر رابطه مستقيمي با تكرر شيردهي دارد. تغذيه مكرر نوزاد با شير مادر سبب مي شود شير بيشتري توليد شود. با شروع مصرف غذاهاي كمكي و كاهش خواه ناخواه دفعات شيـــردهي، حجم شير توليد شده نيز كاهش مي يابد و تبعا" نياز افزايش يافته مادر به مواد مغذي نيز تعديل مي شود .

خستگي مادر شايعترين علت كاهش توليد شير خصوصا" در 4 تا 6 ماه اول شيردهي مي باشد. مادر شيرده را بايد تشويق كرد تا در طول روز به اندازه كافي استراحت كند، حجم كارهاي خود را كاهش دهد و از اطرافيان در كارهاي خود كمك بگيرد. حمايت همسر در اين زمينه از اهميت زيادي برخوردار است .

توجهات تغذيه اي خاص در دوران شيردهي:

هرم غذايي و سهم هاي توصيه شده در هر گروه از مواد غذايي در دوران شيردهي مشابه دوران بارداري مي باشد .

به گزارش ايونا ، نياز مادر شيرده به كالري حدود 500 كيلوكالري بيش از دوران قبل از بارداري است. براي تامين اين مقدار كالري علاوه بر مواد غذايي مقوي (شامل انواع چربي ها و پروتئين، كه لازم است در اين دوران مصرف شود) از چربي هاي ذخيره شده در بدن مادر در دوران بارداري نيز استفاده مي شود.

 

دريافت كالري ناكافي سبب كاهش توليد شير مي شود .

مادران شيرده جهت پيشگيري از كم آبي بدن بايد به اندازه كافي (حدود 10-8 ليوان در روز) مايعات شامل شير، دوغ، چاي، آب ميوه و حتي مواد غذايي آب دار مانند انواع خورش ها بنوشند. به عنوان مثال نوشيدن يک ليوان شير، آب ميوه يا آب در هر وعده غذا وهر نوبت شيردهي توصيه مي شود.

 

لازم به ذكر است توليد شير مادر بستگي به مقدار مصرف مايعات ندارد به عبارت ديگر افزايش مصرف مايعات سبب افزايش توليد شيرنمي شود .

از طرف ديگر، مصرف نوشابه هاي كافئين دار اعم از چاي غليظ، قهوه، كوكاكولا و ..... بايد كاهش يابد زيرا مصرف اين مواد ممكن است سبب تحريك پذيري، بي اشتهايي و كم خوابي شيرخوار شود.همچنين از آشاميدن الكل نيز بايد خودداري كرد .

از نظر ويتامينها، غذاي مادر شيرده بايد حاوي مقادير زيادي مواد مغذي باشد. مقدار ويتامين موجود در شير مادر عمدتا" انعكاسي از مقدار ويتامين مصرفي مادر است .

از نظر املاح معدني، برخي از اين مواد مانند كلسيم، فسفر، آهن و روي بدون دخالت تغذيه مادر، از ذخاير بدن او در شير وارد مي شوند. اما مقدار برخي املاح همچون يد در شيرمادر ارتباط مستقيمي با تغذيه او دارد. توصيه مي شود مادران شيرده همچون دوران بارداري از نمك يددار تصفيه شده به مقدار كافي و با شرايط نگهداري مناسب استفاده كنند يعني با نگهداري نمك يددار در ظروف در بسته و دور از نور يد موجود در نمك را حفظ كنند .

 

همچنين توصيه مي شود جهت پايدار ماندن يد در غذاها، نمك در انتهاي پخت به غذا اضافه شود .

 

بنابراين در هر حال تغذيه مناسب مادر شيرده جهت تامين انواع املاح ضروري مخصوصا" كلسيم، آهن و يد براي سلامتي مادر و شيرخوار ضروري است .

از نظر مكملها، لازم است مصرف قرص فروسولفات تا 3 ماه بعد از زايمان ادامه يابد .

مصرف برخي غذاها مانند سيـر، انواع كلـم، پـياز، مارچوبه و تربچه و يا غذاهـاي پرادويه و پـر چاشني ممكن است روي طعم شير اثر بگذارد و تغيير ناگهاني طعم شير سبب تمايل نداشتن شيرخوار به شيرخوردن شود. با توجه به تاثير برخي مواد غذايي بر طعم شير، در صورتي که شير خوار از شير خوردن امتناع مي کند بهتر است مادران از مصرف اين مواد خودداري كرده يا مصرف آن را محدود كنند .

كاهش وزن بعد از زايمان بايد تدريجي صورت گيرد تا بر مقدار شير مادر تاثير نگذارد .

 

لازم به ذكر است كه شيردهي خود سبب كاهش تدريجي وزن مادر مي شود، با اين شرط كه مواد مغذي لازم با مصرف مواد غذايي مناسب براي مادر تامين شود .

 

كاهش وزن در دوران شـيردهي بايد بيشـتر متكي بر افزايش تحرك و انجام فعاليت هاي بدني باشد تا كم خوري و محدود كردن رژيم غذايي. وزن گــيري مناسب شيرخوار در طول دوران شيرخوارگي بخصوص 6 ماه اول نشان دهنده كافي بودن مقدار شير مادر مي باشد و مادر با اطمينان از كافي بودن شيرخود مي تواند كمتر از 450 گرم در هفته كاهش وزن داشته باشد .

توليد شير در مادران مبتلا به سوء تغذيه شديد ممكن است از ساير مادران كمتر باشد. در اين مورد و مواردي که BMI كمتر از 8/19 مي باشد مادران بايد انرژي دريافتي روزانه خود را (تا 750 كيلو كالري) افزيش دهند. در اين خصوص استفاده از توصيه هاي تغذيه اي مناسب براي خانم هاي باردار لاغر (BMI كمتر از 8/19) در فصل سوم جهت بهبود وضعيت سلامت مادر شيرده و افزايش توليد شير پيشنهاد مي شود .

مادر شيرده حتي اگر مبتلا به سوء تغذيه باشد مي تواند شير توليد كند اما بايد توجه داشت كه در چنين شرايطي ذخاير غذايي بدن مادر صرف توليد شير مي شود و در نتيجه مادر به دليل تخليه ذخاير بدني خود و احساس ضعف ، خستگي و بي حوصلگي توان مراقبت از كودك را نخواهد داشت. بنابراين تغذيه مناسب مادر در دوره شيردهي براي پيشگيري از سوء تغذيه او كه هم سلامت مادر را به خطر مي اندازد و هم در مراقبت از كودك اختلال ايجاد مي كند حائز اهميت است .

پس از اتمام دوران شيردهي، نيازهاي تغذيه اي مادر به وضعيت عادي باز مي گردد .

در صورت تغذيه نادرست و ناكافي در دوران شيردهي، مادر بيش از شيرخوار متضرر مي شود و با عوارضي همچون پوكي استخوان، مشكلات دنداني، كم خوني و ..... مواجه خواهد شد .

 

 

توصيه‌هاي لازم جهت دوران شيردهي

توصيه‌هاي لازم جهت دوران شيردهي

۱ - در زمان شيردهي ميزان مصرفي مايعات مادر بايد به حد كفايت باشد و حداقل ۸ - ۷ ليوان در روز آب بنوشيد و در صورت عدم تحمل غذايي نسبت به شير روزانه ۴ - ۳ ليوان شير بنوشيد.

۲ -در صورتي كه عدم تحمل نسبت به مصرف شير داريد (پس از مصرف احساس تهوع، دل درد و دل پيچه مي كنيد) مي توانيد آن را به تناسب با ماست جايگزين كنيد.

۳- به خاطر داشته باشيد، مصرف مايعات بيش از حد تحمل، نه تنها شير را زياد نمي كند بلكه باعث كاهش ترشح غدد شيري خواهد شد.

۴ -از مصرف غذاهاي نفاخ بپرهيزيد، زيرا اين نفاخيت به شير شما منتقل مي گردد و موجبات ناراحتي هاي بعدي را براي نوزاد شما فراهم خواهد كرد.

۵ -از مصرف سير، پياز و كلم بپرهيزيد زيرا علاوه بر نفخ زا بودن تاثيرات زيادي بر طعم شير داشته تا جايي كه با بدبو و بدطعم كردن شير موجبات امتناع شيرخوار از مصرف شير را فراهم خواهد كرد.

۶- قبل از مصرف حبوبات حتماً از قبل آن ها را خيس كنيد و ۲ بار آب آن را عوض كنيد، پس از صرف غذاهاي اين چنيني مصرف خرما، عرق نعناع، عرق رازيانه و زيره را به شما توصيه مي كنم.

۷- در طول روز حتماً از ۲ نوع ميوه حاوي ويتامين «ث» نظير: توت فرنگي، مركبات، ليموترش، جعفري، بروكلي، فلفل دلمه و گوجه فرنگي و... استفاده كنيد.

۸ -عرق رازيانه علاوه بر نقش خوبي كه در جلوگيري از ناراحتي هاي گوارشي ايفا مي كند، ميزان شير را نيز زياد مي كند.

۹- يك روز در ميان نصف ليوان هويج رنده شده همراه با ۱ قاشق غذاخوري روغن مايع (زيتون) و ۱ عدد ليموترش ميل كنيد كه ملغمه اي از ويتامين هاي A، C و E به بدن شما برسد.

۱۰ -در فصل تابستان از مصرف ميوه هاي سرشار از ويتامين نظير طالبي و انگور غافل نشويد، حتي مي توانيد روز خود را با ميل كردن ۱ عدد ميوه شروع كنيد.

۱۱- مصرف جوانه گندم، گردو و گندم بوداده را در برنامه خود داشته باشيد و مصرف نان هاي سبوس دار را فراموش نكنيد.

۱۲- در طول روز حتما ۱ عدد سيب با پوست ميل كنيد و اين ضرب المثل انگليسي را كه مي گويد: خوردن يك سيب در روز شما را از مراجعه به دكتر بي نياز مي كند را به خاطر داشته باشيد و بدانيد كه ويتامين ها و مواد معدني ميوه ها بيشتر در لايه هاي نزديك به سطح (پوست) آن هاست.

۱۳- استفاده از عسل و خرما (با پوست) را در برنامه غذايي خود بگنجانيد و جالب است يادآور شويم كه در يونان باستان از عسل با عنوان اكسير ناميرايي ياد مي كردند و استفاده از آن را تضميني براي بقاي عمر مي دانستند.

۱۴-در مبحث مواد حاوي پروتئين بهتر است حداقل ۲ بار در هفته از ماهي استفاده كنيم، ماهي سرشار از اسيدهاي چرب امگا ۳ بوده و شير را زياد مي كنند، از پيشرفت التهاب جلوگيري مي كنند و اسيدهاي چرب ضروري كه بدن قادر به ساخت آن ها نيست را به بدن مي رسانند. ۱ ليوان آب مرغ يا آب گوشت بدون چربي هم، ميان وعده بسيار مفيدي است.

۱۵- تخم مرغ سرشار از پروتئين است پس حتما ميل كنيد، اما مصرف بيش از ۳ عدد زرده تخم مرغ در طول هفته توصيه نمي شود و آن به توانايي كبد در متابوليزه كرده كلسترول برمي گردد. ولي مصرف سفيده تخم مرغ به هر ميزان به شكل كاملا پخته كه بهترين شكل هضم را دارد و تداخلي با بيوتين (نوعي ويتامين) ايجاد نمي كند، اشكالي ندارد.

۱۶- وعده صبحانه را بسيار جدي تلقي كنيد تا در طول روز انرژي كافي براي شير دادن را داشته باشيد، هم منابع پروتئيني (شير، پنير، تخم مرغ) منابع چربي (كره ۱ قاشق مرباخوري، ۲ عدد گردوي كامل) و منابع كربوهيدرات (نان هاي سبوس دار يا عدسي) و هم ويتامين (آب ميوه ها و سبزي ها) در آن لحاظ شده باشد.

۱۷- موادي مثل گردو، فندق، آناناس، موز، سيب، گلابي، گوجه فرنگي خام، اسفناج، گوشت گوساله و... سرشار از پتاسيم هستند و به شما در بهبودي سريع در دوران نقاهت كمك شاياني مي كنند.

۱۸-همراه گوشت ها آب ليمو استفاده كنيد تا جذب آهن را افزايش دهيد.

۱۹-اسفناج، چيزي كه تا قبل از يك سالگي براي كودك شما ممنوع است، سرشار از اسيد فوليك است (چيزي كه در صورت كمبود نوعي كم خوني مي دهد) بنابراين به تمام خانم ها توصيه مي شود كه در برنامه خود آن را داشته باشند!

عوامل كاهش دهنده شير مادر

استرس در شرايط بسيار متفاوتي از لحاظ جسمي يا روحي ايجاد مي شود. اين پديده ممكن است در اثر اتفاقاتي ناخوشايند، خوشايند و يا تغيير در شرايط زندگي مثل بچه دار شدن به وجود آيد.

تأثير استرس بر توليد شير الزاماً مستقيم نيست، بلكه ممكن است در اثر آن، تداخل بسيار كمي بين رفتار و توجهات مادر و نيازهاي كودك ايجاد شود. براي مثال ممكن است مادر به دليل محدوديت هاي زماني يا عدم آگاهي از نيازهاي كودكش به ميزان كافي به كودك شير ندهد كه باعث گرسنه ماندن و بي قراري كودك و نيز كاهش ميزان توليد شير مادر مي شود.

مهم ترين نكته براي ادامه ي شيردهي بدون مشكل، در نظر گرفتن نيازهاي كودك است. ادامه ي شيردهي حتي در شرايط پرتنش نيز ضروري است.

بسياري از مادران حتي در هنگام مرگ ناگهاني همسر و يا يكي از افراد فاميل موفق به ادامه ي شيردهي شده اند و مادراني كه كودك خود را در دوران شيردهي از دست داده اند به دليل ادامه ي ترشح شير دچار مشكلاتي مثل احتقان و التهاب پستان ها شده اند.

عملكرد بدن

 
يك بررسي دقيق در مورد مشكلات روحي در دوران بعد از زايمان نشان مي دهد كه ادامه ي شيردهي تأثير بسزايي در ايجاد ارتباط روحي بين مادر و كودك و بهبودي حال مادر دارد.
علائم افسردگي و عصبانيت غالباً همراه با كاهش اعتماد به نفس و ناتواني در سازگاري با ديگران است و قطع شيردهي، بيشتر اوقات به دنبال اين مسائل ايجاد مي شود. مادراني كه يك مشكل روحي را تجربه مي كنند ، براي ادامه ي شيردهي احتياج به حمايت دارند كه اين حمايت بايد تا زمان از شير گرفتن كودك ادامه يابد.

شوك، ترس، نگراني و استرس هاي مشابه حتي در مواقعي كه جريان شيردهي به خوبي پيش مي رود، بروز وقايع خارجي ممكن است سبب تنش شود و توليد شير را تحت تأثير قرار دهد. از دست دادن يكي از افراد فاميل به ويژه همسر و يا يكي از فرزندان ، تنش بسيار بزرگي است. مشكلات مالي و زناشويي، مسافرت هاي كاري يا تغيير محل زندگي و يا بيماري فرزند ديگر ممكن است شرايطي را ايجاد كند كه توليد شير را كاهش دهد. براي مثال مراجعات متعدد به بيمارستان جهت عيادت يا مراقبت از يكي از افراد خانواده يا يكي از نزديكان و داشتن مسئوليت مراقبت از خانواده، بيش از خودِ استرس سبب اختلال در شيردهي مي شود. داروهايي كه براي درمان بي خوابي در طي دوره ي سوگواري داده مي شود مي تواند شيوه مكيدن كودك را تحت تأثير قرار دهد. همچنين ترس و نگراني دائمي واكنش خروج شير را متوقف مي كند. در مواقعي كه تحمل استرس اجتناب ناپذير است، بايد راه حلي براي ادامه ي شيردهي پيدا كرد ؛ از جمله :

- بهتر است مادر با يك نفر در مورد احساساتش صحبت كند.

- افراد خانواده مادر را حمايت كنند.

- لازم است مادر با يك مشاور مناسب ذي صلاح و خبره مانند كاركنان بهداشتي، پزشك، انجمن ترويج تغذيه با شير مادر و ساير صاحب نظران مشورات كند.

- با پزشك خود در مورد نوع داروي مصرفي (در صورت استفاده) مشورت نمايد.

- از مشاور بخواهد كه فنون ايجاد آرامش را به او آموزش دهد و او نيز از اين روش ها به خوبي استفاده كند. با برخورداري از اين امكانات، مادر از عهده ي شيردهي فرزند خود بر مي آيد.

استرس هاي فيزيكي

شيردهي موفق مادراني كه تغذيه ي ناكافي داشته اند نشان مي دهد كه كيفيت شيردهي تحت تأثير تغذيه ي نامناسب قرار نمي گيرد. تحقيقات اخير نشان مي دهد، تنها زماني كه مادر دچار سوء تغذيه ي شديد باشد كيفيت شيرش كاهش مي يابد، اگر چه ضعف در نتيجه ي تغذيه ي ناكافي ممكن است كودك را تحت تأثير قرار دهد؛ زيرا وقتي مادر خسته است دفعات كمتري به كودك خود شير مي دهد، از طرف ديگر اگر از پستانك، شيشه و شير مصنوعي استفاده كند، چون مكيدن پستان و تحريك آن براي
توليد شير كم مي شود، ميزان توليد و ترشح شير نيز كاهش مي يابد.

كشيدن سيگار

به نظر مي رسد كه رابطه ي مستقيمي بين سيگار كشيدن و زود از شير گرفتن شيرخوار وجود دارد. ميزان هورموني كه در بدن سبب توليد شير مي شود (پرولاكتين) در زناني كه سيگار مي كشند پايين تر است. در نتيجه سبب كاهش توليد و ذخيره ي شير مي شود. در اثر سيگار كشيدن ماده اي در بدن مادر آزاد مي شود (هورمون آدرنالين) كه واكنش خروح شير را تحت تأثير قرار مي دهد؛ هم چنين نيكوتين در شير ترشح مي شود. كودكان زنان سيگاري در هنگام تولد، كم وزن تر هستند و شيوع دردهاي قولنجي در آنها بيشتر است. ممكن است دليل ناراحتي و توجيه كننده ي بي قراري كودك، شير ناكافي باشد.
مصرف الكل

مصرف الكل مي تواند بر روي واكنش خروج شير مؤثر باشد. بيشتر اوقات خروج شير در مادران معتاد به الكل، دچار اختلال است. اين مادران، كمتر كودك را به پستان مي گذارند . كودك نيز بر اثر الكل دچار خواب آلودگي ، استرس و دردهاي قولنجي مي شود. مادر الكلي كه با پستانك و شيشه، كودك خود را تغذيه مي كند، براي انجام موفق مسئوليت مادري احتياج به كمك دارد.

كافئين
كافئين از طريق شير مادر دفع شده و در بدن نوزاد تجمع مي يابد. مصرف ۶ تا ۷ فنجان قهوه در روز سبب پيدايش علائمي در كودك مانند بيداري و فعاليت بيش از حد او مي شود. نوشابه هاي كولادار (سياه ) و چاي نيز داراي كافئين هستند كه مصرف بيش از حد آنها موجب بي قراري در شيرخوار مي گردد.
سيگار كشيدن هم سبب تشديد تأثير كافئين مي شود.

مصرف داروهاي انرژي زا

اين داروها ممكن است تأثيرات بسيار اندكي بر كودك داشته باشند، ولي همين ميزان نيز ممكن است موجب بروز مشكلاتي در توليد شير شود. مصرف داروهايي كه سبب كاهش مكيدن پستان ها مي شوند، با تأثير بر مادر، كودك يا هر دو، بر روي توليد شير تأثير منفي دارند. كمك كردن به مادر براي پرهيز يا كاهش مصرف اين داروها در حين ادامه ي شيردهي نتيجه ي بهتري براي مادر و كودك دارد و در شرايط بسيار خاصي ممكن است (با نظر پزشك) نياز به قطع موقت شيردهي باشد.

بيماري
بعضي از مادران با وجود بيماري شديد و يا بستري شدن در بيمارستان به خوبي به تغذيه ي كودك با شير خود مي پردازند. اگر مادر بسيار ضعيف باشد يا از لحاظ جسمي در شرايطي نباشد كه بتواند كودك خود را بغل كند ( مثلاً پس از عمل جراحي ) ، پرسنل پرستاري بايد به وي كمك كنند تا شيرخوار، درست به پستان مادر گذاشته شود. مراقبت از كودك نيز بايد بر اساس نوع ، ميزان دارو و زمان مصرف آن باشد تا تأثير دارو بر نوزاد به حداقل برسد. مادري كه ميزان زيادي خون از دست داده و يا بدنش كم آب باشد، ميزان ذخيره ي شيرش كاهش مي يابد. اگر مادر و كودك از ادامه شيردهي مطمئن شوند ، بهبودي سريع تر صورت مي گيرد. كاركنان بيمارستان بايد روش هاي معمولي خود را با مادر شيرده و كودك تطبيق دهند. بسياري از مادران اذعان دارند كه در زمان هايي كه فرزندشان دچار بيماري خفيفي بوده، به دفعات بيشتر شيردهي احتياج داشته است

نويسنده :صدف كوهكن-كارشناس تغذيه

منبع: ايران سلامت

 

فواید تغذیه با شیر مادر و خطرهای تغذیه مصنوعی (تغذیه با شیر غیر مادر )

شیر مادر :

شیر مادر از لحاظ تغذیه ای برای شیر خوار کامل است و تمام مواد مغذی مورد نیاز کودک را به مقدار مناسب برایش فراهم   می کند .

تغذیه انحصاری با شیر مادر یعنی چه ؟

شیر خوار در 6 ماهه اول زندگی یه هیچ چیز جز شیر مادر نیازی ندارد .یعنی شیر مادر نیاز شیر خوار به آب ،قند و مواد مغذی برای رشد را تامین میکند .لذا فقط شیر مادر در این 6 ماه برای شیر خوار کافی می باشد که این را تغذیه انحصاری با شیر مادر می گویند .

مزایای شیر مادر :

الف : مزایا برای نوزاد :

- بهترین غذا است

- آسانتر هضم میشود

- تمام نیازهای غذایی مورد نیاز شیر خوار را تامین میکند (تا 6 ماهگی )

- شیر خوار را در برابر ابتلا به عفونتها حفظ میکند

- به آسانی در دسترس کودک می باشد

ب : مزایا برای مادر :

- تقویت رابطه عاطفی بین مادر و نوزاد

- تاخیر در حاملگی مجدد ( در صورت تغذیه انحصاری با شیر مادر )

- تضمین سلامت مادر

- کمک به اقتصاد خانواده

- جمع شدن سریع عضلات رحم پس از زایمان

آغوز جیست و چرا اهمیت دارد ؟

شیر که در ابتدای تولد تولید می شدو ( 48- 24 ساعت اول تولد ) را آغوز یا کلستروم یا ماک می نامند . این شیر زرد رنگ و غلیظ است و شباهتی به شیر معمولی ندارد . آغوز به دلیل داشتن مواد مغذی و مفید از ابتلا شیر خوار به عفونتهای تنفسی و اسهالی و بسیاری از بیماریهای دیگر مانند بیماریهای چشمی جلوگیر ی می کند به همین دلیل به آغوز اولین واکسن نیز می گویند .

 به نکات زیر درباره تغذیه با شیر مادر توجه کنید :

باید بلافاصله بعد از تولد تغذیه با شیر مادر آغاز شود و حتما شیرآغوز به کودک داده شود

در ابتدای تولد شیر مادر کم است . ولی مکیدن پستان مادر توسط نوزاد باعث زیاد شدن آن می شود .

تغذیه با شیر مادر در هر ساعت از شب یا روز که شیر خوار احساس گرسنگی یا نیاز کند باید انجام شود و نباید زمان بندی برای شیر دادن به کودک در نظر گرفت .

به شیر خوار که شیر می خورد نباید شیر با بطری داده شود زیرا باعث کم شدن شیر مارد می شود

در زمان شیر د ادن مادر باید از قرص ضد باردایر مخصوص این دوران استفاده کند بهتر است مارد تا پایان دوره شیر دهی حامله نشود

نوزاد در روزهای اول تولد بطور طبیعی کمی وزن از دست می دهد که نباید آن را به کمبود شیر مادر نسبت داد

مدفوع شیر خوارانی که از شیر مادر تغذیه می کنند شل تر و دفعات آن بیشتر از کودکانی است که شیری غیر از شیر مادر می خورند و این نوع دفع مدفوع را نباید با اسهال اشتباه کرد

مکیدن پستان معمولا در روزهای اول بین 5 تا 10 دقیقه است ولی هر چه نوزاد بزرگتر می شود زمان مک زدن پستان بیشتر می شود .                                                                                                                            

چگونه می توان فهمید شیر مادر کافی است یا نه ؟

اندازه گیری رشد یکی از بهترین نشانه های پی بردن به کفایت شیر مادر است .

از راه وزن کردن منظم کودک و رسم منحنی رشد او به وضعیت رشد کودک پی می برید . اگر منحنی رشد شیر خوار بالا رونده باشد و اضافه وزن کودک کافی باشد نشانگر کافی بودن شیر مادر است .

موراد زیر دلیل برای ناکافی بودن شیر مادر نیست :

گریه زیاد شیر خوار :می تواند بعلت خیس بودن کهنه ،سرد یا گرم بودن ، بیماری کودک ، قولنج و ...باشد .

زود به زود شیر خوردن : شیر مادر آسان هضم می شود و راحت جذب می شود لذا شیر خوا ر زود به زود احساس گرسنگی می کند زمان دادن شیر از هر سینه مادر باید 15 تا 20 دقیقه طول بکشد تا شیر خوار سیر شود

کم بودن شیر در روزهای اول تولد : مقدار شیر روزهای اول ( آغوز ) کم است اما همین مقدار کم برای نوزاد کافی و ضروری می باشد

کوچک بودن پستانها : کوچک بودن پستانها به میزان تولید شیر ربطی ندارد بلکه مکیدن مکرر پستان مادر موجب تولید بیشتر می شود .

قابل توجه مادران شیر ده

تنها راه افزایش شیر مادر مکیدن مکرر و مداوم پستان مادر توسط شیر خوار است .

مشکلات مربوط به شیر دهی :

1- خود داری کودک از گرفتن پستان مادر

مهمترین علت نگرفتن پستان مادر بیماری و یا مشکلات مربوط به دهان و بینی است . مشکل دیگر استفاده از بطری یا شیشه پستانک است .گاهی این امر به دلیل احتقان پستان (جمع شدن شیر در پستان ) وضعیت نادرست شیر دادن و یا وضعیت پستان گرفتن نوزاد می باشد .شرایط جسمی و روحی مادر نیزدر این مسئله موثر است .

 

2- ابتلا کودک به اسهال :

در صورت ابتلا کودک به اسهال هرگز نباید شیر مادر را قطع کرد بلکه باید علاوه بر استفاده از محلول ORS تعداد دفعات شیر دادن را نیز افزایش داد .

3- احتقان ،زخم نوک ،عفونت و آبسه پستان :

بهترین راه پیشگیری از این موارد تغذیه نوزاد بلافاصله بعد از تولد مکیدن مکرر پستان توسط کودک ،وضعیت مناسب مادر هنگام شیر دادن و کودک هنگام شیر خوردن است .برای رفع احتقان پستان (جمع شدن شیر در پستان ) استفاده از کیسه آب گرم برای دوشیدن شیر مفید است .همچنین خالی کردن پستان ازطریق مکیدن کودک و یا دوشیدن شیر با دست و یا شیر دوش و استراحت ندادن به پستان مهم است .

خودداری از شستشوی مکرر پستان با آب و صابون و یا استفاده از محلولها و یا کرمها ی تحریک کننده برای پیشگیری از زخم نوک پستان ضروری است .

همچنین باقی گذاشتن یک قطره شیر روی نوک پستان نیز در بهبودی زخم نوک پستان موثر است . در صورت وجود عفونت مصرف آنتی بیوتیک با تجویز پزشک لازم است .

4- حاملگی مادر :

در زمان حاملگی قطع شیر دهی لازم نیست فقط ممکن است مقدار شیر مارد کاهش پیدا کند .حاملگی مجدد با فاصله کم مخصوصا برای مادری که کودک شیر خوار دارد خوب نیست .

عوامل موثر بر حفظ و تداوم شیر دهی

همه مادران می توانند شیر دهی موفقی داشته باشند مهمترین عامل در این موفقیت اعتماد به نفس مادر برای شیر دادن و مکیدن صحیح و مکرر پستان توسط کودک است .اضطراب و نگرانی مادر می تواند در تولید شیر مادر اختلال ایجاد کند لذا مادر شیرده باید از نگرانی بپرهیزد .

 بیهوشی هنگام زایمان ،مصرف دارو و عمل سزارین هیچکدام مانع شیر دهی نیستند .

 نقش کارکنان بهداشتی ،همسر و نزدیکان مادر در مصمم کردن او برای شیر دادن و ادامه آن بسیار مهم است .

 فاصله گذاری مناسب بین فرزندتن و داشتن فرزند کمتر در تامین سلامت مادر و شیر دهی موفق او بسیار موثر   است . حتی مادرانی که تغذیه مناسب ندارند می توانند شیردهی موفقی داشته باشند که زن شیرده تغذیه خوب و صحیح داشته باشد .

 خطرهای تغذیه مصنوعی (تغذیه با شیر غیر مادر )

       اختلال درپیوند عاطفی مادر و کودک

       افزایش عدم تحمل به غذا و ابتلا به حساسیت در کودک

       ابتلا به عفونتها تنفسی و بیماریهای اسهالی د رکودک

       افزایش خطر ابتلا به برخی از بیماریهای مزمن در کودک

       چاقی ناشی از مصرف شیر مصنوعی زمینه ساز بیماریهای قلبی و عروقی ،مفصلی و دیابت در بزرگسالی است

       بهره هوشی کمتر کودک

       احتمال حاملگی زودرس مادر

       افزایش احتمال مرگ و میر کودک

       افزایش خطر ابتلا به کم خونی ،سرطان پستان و تخمدان در مادر